Mistyka
Słowianie
nasze korzenie, opisane uczciwie
Słowianie to grupa ludów mówiących pokrewnymi językami, którzy od VI w. zajęli wielkie obszary Europy Środkowej i Wschodniej, od Łaby po Dniepr i Bałkany. Ich wiara przed chrztem była przekazywana ustnie, bo nie znali pisma, a chrześcijaństwo przez wieki ją wypierało. Dlatego wiemy o niej mniej, niż sugerują popularne książki i strony internetowe. Opieramy się na relacjach obcych kronikarzy, często wrogich poganom, na wykopaliskach, na języku i na zwyczajach ludowych zapisanych w XIX w., a przy każdym opisie zaznaczamy, jak pewna jest wiedza.
Bogowie
PerunPotwierdzone w źródłachWelesPotwierdzone w źródłachSwarógPotwierdzone w źródłachSwarożyc (Radogost)Potwierdzone w źródłachDadźbógPotwierdzone w źródłachChorsPotwierdzone w źródłachStrzybógPotwierdzone w źródłachSimargłPotwierdzone w źródłachMokoszPotwierdzone w źródłachŚwiętowitPotwierdzone w źródłachTrzygłówPotwierdzone w źródłachJarowitPotwierdzone w źródłachRujewitPotwierdzone w źródłachProwePotwierdzone w źródłachCzarnobógPotwierdzone w źródłachŻywiaPotwierdzone w źródłachRod i rożanicePotwierdzone w źródłachJaryłoWierzenia ludoweBogowie DługoszaWątpliwe, późny wymysłPorewitPotwierdzone w źródłachPodagaPotwierdzone w źródłach
Istoty i demony
LeszyWierzenia ludoweBorowyWierzenia ludoweRusałkiWierzenia ludoweTopielecWierzenia ludoweWodnikWierzenia ludoweBoginkiWierzenia ludoweMamunyWierzenia ludowePołudnicaWierzenia ludoweWiłyWierzenia ludoweStrzygaWierzenia ludoweUpiórWierzenia ludoweZmoraWierzenia ludoweBiesWierzenia ludoweLichoWierzenia ludowePłanetnikWierzenia ludoweDomowikWierzenia ludoweUbożęWierzenia ludoweSkrzatWierzenia ludoweKikimoraWierzenia ludoweChowaniecWierzenia ludoweLatawiecWierzenia ludoweŻmijWierzenia ludoweSmok wawelskiWierzenia ludoweBaba JagaWierzenia ludoweDziwożonaWierzenia ludoweNawiePotwierdzone w źródłachBazyliszekWątpliwe, późny wymysłWilkołakWierzenia ludoweBłędne ognikiWierzenia ludoweMarzannaWierzenia ludoweDolaWierzenia ludoweRarógWierzenia ludoweKłobukWierzenia ludoweBannikWierzenia ludowePolewikWierzenia ludoweBoboWierzenia ludoweSkarbnikWierzenia ludowe
Święta i obrzędy
Szczodre GodyWierzenia ludoweTopienie MarzannyWierzenia ludoweGaikWierzenia ludoweNoc Kupały (Sobótka)Wierzenia ludoweDziadyWierzenia ludoweDożynkiWierzenia ludoweŚwięto plonów w ArkoniePotwierdzone w źródłachŚmigus-dyngusWierzenia ludoweRękawkaWierzenia ludoweGromnicznaWątpliwe, późny wymysłZielone ŚwiątkiWierzenia ludoweRadonicaWierzenia ludoweStadoPotwierdzone w źródłachSiuda BabaWierzenia ludowe
Życie codzienne
GródPotwierdzone w źródłachOsada i chataPotwierdzone w źródłachRolnictwoPotwierdzone w źródłachUbiórPotwierdzone w źródłachKuchniaPotwierdzone w źródłachRzemiosłoPotwierdzone w źródłachWojowiePotwierdzone w źródłachPogrzebPotwierdzone w źródłachWróżbyPotwierdzone w źródłachGościnnośćPotwierdzone w źródłachPismoPotwierdzone w źródłachHandelPotwierdzone w źródłachBartnictwoPotwierdzone w źródłachMiód pitnyPotwierdzone w źródłachZielarstwo ludoweWierzenia ludowe
Święte miejsca
ArkonaPotwierdzone w źródłachŚlężaPotwierdzone w źródłachŁysiec (Łysa Góra)Wątpliwe, późny wymysłWolinPotwierdzone w źródłachGnieznoPotwierdzone w źródłachOstrów LednickiPotwierdzone w źródłachRadogoszcz (Retra)Potwierdzone w źródłachSzczecin (Wzgórze Zamkowe)Potwierdzone w źródłachZbrucz (miejsce znalezienia idola)Wątpliwe, późny wymysłKopiec KrakusaPotwierdzone w źródłachWawelPotwierdzone w źródłachGross RadenPotwierdzone w źródłachKruszwica (Mysia Wieża)Wątpliwe, późny wymysłBiskupin (nie słowiański)Wątpliwe, późny wymysłCzerwień (Czermno)Potwierdzone w źródłachGrodzisko w StradowiePotwierdzone w źródłachGóra DobrzeszowskaPotwierdzone w źródłach
Sprawdź sam
- Wspólne słowa. Sprawdź w słowniku lub tłumaczu, jak po czesku, słowacku, rosyjsku i serbsku brzmią słowa bóg, czar, piorun i raj. Zapisz podobieństwa: to jeden ze śladów wspólnych dawnych pojęć.
- Źródło czy wymysł. Wybierz bóstwo z popularnej strony internetowej i znajdź je na naszej liście z pieczęcią pewności. Jeśli tamta strona mówi o nim dużo więcej, sprawdź, czy podaje średniowieczne źródło.
- Wywiad z babcią. Zapytaj najstarszych krewnych o Dziady, wianki i topienie Marzanny. Zapisz, co pamiętają, i porównaj z opisami w dziale.
Czy wiesz, że…
- Pierwsze imię Słowian. Nazwa Słowian pojawia się w źródłach w VI w.: Prokopiusz z Cezarei pisał o Sklawenach, a Jordanes o Sclavi. Wikipedia: Sclaveni
- Fałszywe rękopisy. Słynne czeskie „rękopisy” z Dvůr Králové i Zelená Hora, rzekomo średniowieczne i pełne pogańskich wątków, okazały się fałszerstwami z XIX w. Wikipedia: Manuscripts of Dvůr Králové and Zelená Hora
- Bożki z Prillwitz. Metalowe figurki „bogów Obodrytów” z Prillwitz, opisywane w XVIII w. jako znaleziska ze świątyni w Retrze, są dziś uznawane za fałszerstwo. Wikipedia: Prillwitz idols
- Księga Welesa. Popularna w internecie „Księga Welesa”, rzekomo pisana na deszczułkach, to fałszerstwo literackie z XX w. Wikipedia: Book of Veles