
Bannik
Łaźnik, łaziennik (białoruskie)
Duch łaźni (bani) znany Słowianom wschodnim. Wyobrażano go jako starca z dużą głową i rozczochranymi włosami, czasem nagiego i oblepionego liśćmi z brzozowych witek. W łaźni rodziły kobiety i odprawiano wróżby, dlatego uchodziła za miejsce silne i niebezpieczne zarazem.
Jak pewna jest ta wiedza
Wierzenia ludowe
Skąd o tym wiemy
Etnografia rosyjska i białoruska XIX i XX w.; Andrzej Kempiński, „Encyklopedia mitologii ludów indoeuropejskich” (2001); B. i A. Podgórscy, „Wielka księga demonów polskich” (2005).
Co wierzono
Bannik bywał wrogi ludziom. Mógł oparzyć wrzątkiem albo udusić kogoś, kto kąpał się o złej porze. Ostatnią turę pary zostawiano dla niego, a w łaźni nie wieszano ikon. Zostawiano mu wodę i gałązki, a przy budowie nowej łaźni zakopywano pod progiem czarną kurę.
Gdzie
Słowianie wschodni (Rosja, Białoruś)
Ciekawostka
Bannik miał też przepowiadać przyszłość. Stawało się plecami w uchylonych drzwiach łaźni. Delikatne dotknięcie wróżyło szczęście, a drapnięcie pazurami biedę.
Ślady do dziś
Bannika spotkasz dziś w rosyjskich i białoruskich bajkach i w grach komputerowych. Kultura łaźni parowej, w której mieszkał, wciąż jest żywa: rosyjska bania i fińska sauna są pełne dawnych zwyczajów, jak smaganie się brzozowymi witkami. W wielu domach na Wschodzie ostatnia para w łaźni do dziś zostaje „dla gospodarza łaźni”.
Więcej: istoty i demony
Obraz to artystyczna wizja oparta na archeologii i opisach, nie wierna kopia.