
Polewik
Polewoj, połewik
Demon pola żyjący w zbożu i opiekujący się nim, męski odpowiednik południcy. Opisywano go jako niskiego człowieczka o ziemistej cerze, z kłosami zamiast brody. W południowej Rosji miał zielone włosy. Pojawiał się w południe i o zachodzie słońca na miedzy.
Jak pewna jest ta wiedza
Wierzenia ludowe
Skąd o tym wiemy
Etnografia XIX i XX w., głównie rosyjska; B. i A. Podgórscy, „Wielka księga demonów polskich” (2005).
Co wierzono
Polewik wodził ludzi po polu na manowce. Śpiących na miedzy w południe podduszał i deptał, a szczególnie groźny był dla pijanych. W czasie żniw uciekał przed sierpami i chował się w ostatnim snopie. Ten snop zabierano z szacunkiem do stodoły, by polewik przetrwał do wiosny.
Gdzie
Słowianie wschodni; podobne wierzenia u Słowian zachodnich
Ciekawostka
Wiara w ducha ukrytego w ostatnim snopie łączy się ze zwyczajami dożynkowymi. Ostatni snop w wielu regionach wieziono uroczyście do domu i trzymano do następnego siewu.
Ślady do dziś
Polewik ma swoje odpowiedniki w całej Europie: w Niemczech mówiono o wilku zbożowym albo zbożowej matce, która siedzi w ostatnim snopie. Ślad tych wierzeń widać w dożynkowych wieńcach i kukłach ze słomy. W Rosji polewika do dziś wspomina się w bajkach, a w Polsce podobne postacie opisywali etnografowie na Podlasiu i Lubelszczyźnie.
Więcej: istoty i demony
Obraz to artystyczna wizja oparta na archeologii i opisach, nie wierna kopia.