
Topienie Marzanny
Wynoszenie śmierci, śmiertka; „Jare Gody” to nazwa współczesna
Wiosenny obrzęd pożegnania zimy, w którym kukłę Marzanny wynoszono za wieś i topiono lub palono. Tradycyjnie odbywał się w piątą niedzielę Wielkiego Postu, a nie 21 marca, jak dziś w szkołach. Nazwy „Jare Gody” dla wiosennego święta nie znajdziemy w dawnych źródłach, upowszechniła się współcześnie.
Jak pewna jest ta wiedza
Wierzenia ludowe
Skąd o tym wiemy
Statuty synodalne diecezji poznańskiej (ok. 1420); Etnografia XIX i XX w. (Oskar Kolberg „Lud”, Kazimierz Moszyński „Kultura ludowa Słowian”).
Co wierzono
Po utopieniu kukły wnoszono do wsi zieloną gałąź, gaik, jako znak wiosny. Wierzono, że razem z kukłą odchodzą choroby i śmierć.
Gdzie
Polska, Czechy, Słowacja, Łużyce
Ciekawostka
Kościół zwalczał obrzęd co najmniej od XV w., a mimo to przetrwał i dziś podtrzymują go głównie szkoły i przedszkola.
Ślady do dziś
Topienie Marzanny wciąż jest jednym z najżywszych zwyczajów w Polsce. Najpiękniej obchodzi się je w regionach, gdzie przetrwała tradycja gaika, na przykład na Śląsku Opolskim i w Małopolsce. Muzea etnograficzne i skanseny organizują wiosną pokazy dawnych obrzędów. Kukłę po zabawie lepiej wyjąć z wody albo spalić, żeby nie zaśmiecić rzeki.
Więcej: święta i obrzędy
Obraz to artystyczna wizja oparta na archeologii i opisach, nie wierna kopia.