
Dziady
Dziady jesienne i wiosenne, Radunica (po rosyjsku), zaduszki
Obrzęd karmienia i wspominania dusz przodków, odprawiany kilka razy w roku, najczęściej jesienią i wiosną. Najlepiej opisany na Białorusi i Litwie, gdzie rodzina przygotowywała wieczerzę i zapraszała zmarłych do stołu. Mickiewicz wziął z niego temat dramatu, ale mocno go przetworzył.
Jak pewna jest ta wiedza
Wierzenia ludowe
Skąd o tym wiemy
Etnografia białoruska i litewska XIX w.; Adam Mickiewicz, „Dziady” cz. II (1823).
Co wierzono
Dusze przychodziły do domu, by się posilić, dlatego część jedzenia odkładano dla nich i nie sprzątano po wieczerzy. Pomagano też ubogim, którzy modlili się za zmarłych.
Gdzie
Białoruś, Litwa, Polska wschodnia; podobne obrzędy u wszystkich Słowian
Ciekawostka
Słowo „dziady” oznaczało zarówno przodków, jak i wędrownych żebraków, którzy za jałmużnę modlili się za dusze.
Ślady do dziś
Dziady zna każdy uczeń z dramatu Mickiewicza, a przedstawienia w reżyserii Kazimierza Dejmka z 1968 roku czy współczesne inscenizacje przeszły do historii teatru. Na Białorusi i Litwie jesienne dziady wciąż obchodzi się w wielu domach. W Polsce ich echem są Zaduszki i zwyczaj zapalania zniczy na grobach oraz pozostawiania jedzenia dla ubogich.
Więcej: święta i obrzędy
Obraz to artystyczna wizja oparta na archeologii i opisach, nie wierna kopia.