Wejdź do lasu
Stado, artystyczna wizja
ilustracja AI
Słowianie · Święta i obrzędy

Stado

Stada (gromady ludzi), igrzyska zielonoświątkowe

Potwierdzone w źródłach

Wiosenne zgromadzenie z tańcami i zabawami, które kaznodzieje z początku XV w. potępiali jako pogańskie. Łukasz z Koźmina pisał, że „w języku Polaków” takie gromady zwą się „stada”, a dziewczęta tańczą z mieczami, „jakby na ofiarę demonom”. Długosz opisał je jako igrzyska ku czci bóstw w porze Zielonych Świątek.

Jak pewna jest ta wiedza

Potwierdzone w źródłach

Skąd o tym wiemy

Łukasz z Wielkiego Koźmina, kazanie na Zielone Świątki (ok. 1405-1412); Jan Długosz, Roczniki, księga I (XV w.); Kosmas z Pragi (XII w.) o igrzyskach około Zielonych Świąt. Współczesna forma: rekonstrukcja rodzimowierców od 2016 r.

Co wierzono

Pewne jest tylko to, że ludzie zbierali się na tańce, śpiewy i zawody. Że było to dawne święto pogańskie, wiemy wyłącznie z ocen kaznodziejów i Długosza. Kosmas z Pragi pisał o tańcach na cześć duchów przodków w tym samym okresie. Karol Potkański uważał, że w XVI w. zwyczaj przeszedł w zielonoświątkowy odpust.

Gdzie

Polska (zapisy z XV w.); podobne obchody w Czechach i na Rusi

Ciekawostka

Obecne obchody Stada z udziałem rodzimowierców to rekonstrukcja z XXI w. Taniec dziewcząt z szablami przejęto z chorwackiego zwyczaju ljelje (kraljice), wpisanego na listę UNESCO, a nie z dawnych polskich zapisków.

Ślady do dziś

Współczesne obchody Stada organizują grupy rodzimowiercze w różnych miejscach Polski, zwykle na przełomie maja i czerwca, w okolicach Zielonych Świątek. To rekonstrukcja, ale pokazuje, jak ludzie szukają dziś kontaktu z dawnym światem. Ślad dawnego zwyczaju widać też w słowie stado, które dziś oznacza grupę zwierząt, a dawniej mogło oznaczać zgromadzenie ludzi.

Więcej: święta i obrzędy

Obraz to artystyczna wizja oparta na archeologii i opisach, nie wierna kopia.

Zobacz w GrzyboMapscały katalog Słowian z pieczęciami pewności

Źródła