Wejdź do lasu
Szczodre Gody, artystyczna wizja
ilustracja AI
Słowianie · Święta i obrzędy

Szczodre Gody

Gody (staropolska nazwa Bożego Narodzenia), szczodry wieczór (po ukraińsku)

Wierzenia ludowe

Zimowe święto przesilenia, którego ślad przetrwał w polszczyźnie, bo Boże Narodzenie nazywano dawniej Godami. Samo określenie „Szczodre Gody” jako nazwa pogańskiego święta to w dużej mierze współczesna rekonstrukcja. Wiele zwyczajów wigilijnych ma jednak przedchrześcijańskie korzenie: snop zboża w izbie, wróżby, dzielenie się jedzeniem ze zmarłymi i zwierzętami.

Jak pewna jest ta wiedza

Wierzenia ludowe

Skąd o tym wiemy

Etnografia XIX i XX w. (Oskar Kolberg „Lud”, Kazimierz Moszyński „Kultura ludowa Słowian”); staropolska nazwa „Gody”; obrzędy kolędnicze.

Co wierzono

Wierzono, że w najdłuższe noce zmarli odwiedzają domy, dlatego zostawiano dla nich jedzenie. Kolędnicy z turoniem i kozą chodzili po domach, by zapewnić gospodarzom urodzaj.

Gdzie

Wszyscy Słowianie (w Polsce: Gody)

Ciekawostka

Słowo „kolęda” nie jest słowiańskie: pochodzi od łacińskich calendae, czyli pierwszego dnia miesiąca, i trafiło do Słowian przez Bizancjum.

Ślady do dziś

Dawne zimowe obrzędy przetrwały w kolędowaniu z turoniem, kozą i gwiazdą, które wciąż żyje w wielu wsiach, na przykład na Podkarpaciu i Kurpiach. Słowo Gody wciąż słychać w gwarach, a na Lubelszczyźnie szczodrakami nazywa się drożdżowe pierożki pieczone na Nowy Rok i Trzech Króli. W wielu domach pod obrus kładzie się siano, a w kącie stawia snop zboża, zwany snopem wigilijnym, a na Ukrainie diduchem.

Więcej: święta i obrzędy

Obraz to artystyczna wizja oparta na archeologii i opisach, nie wierna kopia.

Zobacz w GrzyboMapscały katalog Słowian z pieczęciami pewności

Źródła