
Siuda Baba
Siudej Baby (orszak), zwyczaj z Lednicy Górnej i Wieliczki
Zwyczaj Poniedziałku Wielkanocnego, zachowany dziś tylko w podkrakowskich wsiach, zwłaszcza w Lednicy Górnej. Siuda Baba to mężczyzna przebrany za usmoloną kobietę w podartej spódnicy i korale z kasztanów lub ziemniaków. Chodzi od domu do domu z Cyganem z batem i kilkoma krakowiakami, zbiera datki i smaruje ludzi sadzą, zwłaszcza panny.
Jak pewna jest ta wiedza
Wierzenia ludowe
Skąd o tym wiemy
Etnografia XIX-XXI w.; Barbara Ogrodowska o genezie; lokalna legenda z Lednicy Górnej.
Co wierzono
Etnolożka Barbara Ogrodowska łączy zwyczaj z wiosennymi obrzędami wypędzania zimy. Mieszkańcy opowiadają legendę o pogańskiej kapłance strzegącej ognia przy świętym źródle pod Kopcową Górą, która raz w roku szukała następczyni. To legenda lokalna, nie potwierdza jej żadne dawne źródło.
Gdzie
Okolice Krakowa (Lednica Górna, Wieliczka)
Ciekawostka
Według legendy Siuda Baba jest czarna, bo kapłanka przez cały rok pilnowania ognia nie mogła się myć ani przebierać. W Lednicy dwa źródła potoku Ledy wciąż spierają się o miano „świętego”.
Ślady do dziś
Siudą Babę można zobaczyć co roku w Poniedziałek Wielkanocny w Lednicy Górnej koło Wieliczki. Zwyczaj wpisano na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Kto da Siudzie datek, ten, według zwyczaju, dostaje na policzek odrobinę sadzy na szczęście. Warto przyjść w starym ubraniu.
Więcej: święta i obrzędy
Obraz to artystyczna wizja oparta na archeologii i opisach, nie wierna kopia.