
Radonica
Radunica, Radaunica, Prowody (ukr.), wiosenne zaduszki, Nawski Wielkdzień
Wiosenne święto zmarłych obchodzone przez prawosławnych na Białorusi, Ukrainie, w Rosji i na Podlasiu. Główny dzień to zwykle wtorek po Niedzieli Przewodniej, czyli 9. dzień po Wielkanocy. Rodziny idą na cmentarz, sprzątają i stroją groby, a potem jedzą na nich posiłek, dzieląc się nim ze zmarłymi.
Jak pewna jest ta wiedza
Wierzenia ludowe
Skąd o tym wiemy
Etnografia wschodniosłowiańska XIX i XX w.; obrzędowość cerkiewna. Związek z przedchrześcijańskim kultem przodków jest wnioskiem badaczy, a nie zapisem dawnego źródła.
Co wierzono
Wierzono, że tego dnia dusze przodków przychodzą do świata żywych, by się posilić. Na grobach zostawiano lub zakopywano malowane jajka, kładziono chleb i rozlewano trunek. Przy mogiłach układano czasem kładki, po których dusze miały wracać.
Gdzie
Słowianie wschodni; w Polsce prawosławni Podlasia
Ciekawostka
Nazwa łączy się ze słowem „radość”, co wiąże się z radością Zmartwychwstania. Na Białorusi Radonica jest dniem wolnym od pracy od lat 90. XX w., a miasta uruchamiają dodatkowe autobusy na cmentarze.
Ślady do dziś
Radonicę można zobaczyć na prawosławnych cmentarzach Podlasia, na przykład w Hajnówce czy Bielsku Podlaskim. Rodziny przychodzą z koszykami, w których są malowane jajka, chleb i ciasto. W Polsce to rzadki, piękny przykład żywej tradycji wspólnego posiłku z pamięcią o zmarłych.
Więcej: święta i obrzędy
Obraz to artystyczna wizja oparta na archeologii i opisach, nie wierna kopia.