
Zmora
Mora, mara
Istota, która nocą siada na piersi śpiącego i dusi go, tak że nie może się ruszyć. W polskich wierzeniach zmorą bywała dusza żywego człowieka, najczęściej kobiety, wychodząca z ciała we śnie. Podobne wierzenie znają ludy germańskie.
Jak pewna jest ta wiedza
Wierzenia ludowe
Skąd o tym wiemy
Etnografia XIX i XX w. (Oskar Kolberg „Lud”, Kazimierz Moszyński „Kultura ludowa Słowian”).
Co wierzono
Na noc obracano buty czubkami od łóżka, zatykano dziurki od klucza, kładziono nóż albo zamykano okna. Kto złapał zmorę, rano miał w ręku słomkę lub piórko.
Gdzie
Wszyscy Słowianie; podobnie Germanie
Ciekawostka
Opis zmory bardzo przypomina paraliż przysenny, który zna dzisiejsza medycyna: ucisk na piersi, niemożność ruchu i wrażenie, że ktoś jest w pokoju. Angielskie „nightmare” zawiera to samo słowo „mare”.
Ślady do dziś
Słowo zmora przetrwało w polszczyźnie w znaczeniu kłopotu, który nie daje spokoju, na przykład „zmora wszystkich kierowców”. Paraliż przysenny, który stoi za wierzeniami, przeżywa co najmniej raz w życiu kilka procent ludzi. Lekarze radzą wtedy regularny sen i mniej stresu, a nie noże pod poduszką.
Więcej: istoty i demony
Obraz to artystyczna wizja oparta na archeologii i opisach, nie wierna kopia.