
Bogowie Długosza
Jessa, Łada, Dzidzilela, Nija, Dziewanna, Marzyanna, Pogoda, Żywie
Długosz podał listę polskich bogów i każdemu przypisał rzymski odpowiednik: Jessa to Jowisz, Łada to Mars, Dzidzilela to Wenus, Nija to Pluton, Dziewanna to Diana, Marzyanna to Ceres, a Pogoda to bóg pogody. Pisał prawie 500 lat po chrzcie Polski. Brückner uznał większość imion za nieporozumienia, np. „Łada” i „Lele” to jego zdaniem refreny pieśni ludowych.
Jak pewna jest ta wiedza
Wątpliwe, późny wymysł
Skąd o tym wiemy
Jan Długosz, Roczniki, czyli Kroniki sławnego Królestwa Polskiego, księga I (2. poł. XV w.). Krytyka: Aleksander Brückner, „Mitologia słowiańska” (1918).
Co wierzono
Nie wiemy, czy ktokolwiek czcił tych bogów. Długosz zbudował panteon na wzór rzymski, bo tak według uczonych jego czasów powinna wyglądać religia. Jedynie niektóre imiona, jak Marzanna, mają oparcie w zwyczajach ludowych.
Gdzie
Polska (konstrukcja uczona z XV w.)
Ciekawostka
Bogowie z listy Długosza trafili do wielu współczesnych książek, gier i stron internetowych jako „słowiańscy bogowie”, choć nie ma ich w żadnym źródle starszym niż XV w.
Ślady do dziś
Rękopisy „Roczników” Długosza można zobaczyć w bibliotekach w Krakowie, a jego dzieło jest kopalnią wiedzy o średniowiecznej Polsce. Lista bogów żyje w popkulturze: Dziewanna i Marzanna są w grach, a Łada w nazwach firm i kawiarni. Refren „lelum polelum”, z którego Długosz wyczytał dwóch bogów, Lela i Polela, etnografowie notowali jeszcze w ludowych pieśniach.
Więcej: bogowie
Obraz to artystyczna wizja oparta na archeologii i opisach, nie wierna kopia.