
Weles
Wołos (Powieść minionych lat), Veles (po czesku)
Bóg nazywany w kronice „bogiem bydła”, czyli opiekunem trzód i zapewne bogactwa. Nie stał wśród posągów Włodzimierza na wzgórzu. Część badaczy, za Iwanowem i Toporowem, widzi w nim przeciwnika Peruna i pana świata podziemnego, ale to naukowa rekonstrukcja, nie zapis źródłowy.
Jak pewna jest ta wiedza
Potwierdzone w źródłach
Skąd o tym wiemy
Powieść minionych lat, traktaty z 907 i 971 r.: przysięga na Peruna i na Wołosa, „boga bydła”. Późniejsze ruskie żywoty Włodzimierza wspominają posąg Wołosa w Kijowie. Czeskie teksty z XV-XVI w. używają imienia Veles jako określenia diabła.
Co wierzono
Na Wołosa przysięgano przy traktatach obok Peruna, co pokazuje jego wysoką rangę. Na Rusi opiekę nad bydłem przejął potem św. Błażej (Własij), co bywa łączone z dawnym kultem.
Gdzie
Słowianie wschodni; ślad imienia u Czechów
Ciekawostka
W Czechach jeszcze w XVI w. imię Veles funkcjonowało w przekleństwach jako określenie diabła. To dobry przykład, jak dawny bóg zamieniał się po chrystianizacji w złego ducha.
Ślady do dziś
Ślad Welesa szuka się w nazwach miejsc i w dawnych czeskich przekleństwach, w których jego imię znaczyło tyle co diabeł. Na Rusi jego rolę opiekuna bydła przejął święty Błażej. Popularna dziś figura Welesa z rogami i wilczą skórą to współczesna wyobraźnia artystów i grup rekonstrukcyjnych, a nie obraz z dawnych źródeł.
Więcej: bogowie
Obraz to artystyczna wizja oparta na archeologii i opisach, nie wierna kopia.