
Ubożę
Ubożęta, ubożątko
Polski duch opiekuńczy domu, znany zwłaszcza z Kujaw i Wielkopolski. Wyobrażano go jako małego człowieczka mieszkającego za piecem. Pomagał w gospodarstwie i dbał o dostatek.
Jak pewna jest ta wiedza
Wierzenia ludowe
Skąd o tym wiemy
Etnografia XIX i XX w. (Oskar Kolberg „Lud”, Kazimierz Moszyński „Kultura ludowa Słowian”); zapisy z Kujaw, Wielkopolski i Pomorza.
Co wierzono
Na noc zostawiano mu miseczkę jedzenia, np. mleka lub klusek. Zaniedbany odchodził, a z nim szczęście domu.
Gdzie
Polska (Kujawy, Wielkopolska)
Ciekawostka
Nazwa łączy się zwykle ze słowem „ubogi”, choć ten duch miał przynosić dostatek, a nie biedę.
Ślady do dziś
Ubożę przetrwało w kujawskich i wielkopolskich opowieściach, które przypominają skansen w Kłóbce i muzea etnograficzne w Toruniu i Poznaniu. Zwyczaj zostawiania okruchów chleba i nieodmawiania jedzenia biednym ma dawne korzenie w szacunku dla domowych duchów. Słowo ubogi i ubożę to także ciekawy przykład, jak język odwraca znaczenie.
Więcej: istoty i demony
Obraz to artystyczna wizja oparta na archeologii i opisach, nie wierna kopia.