
Skrzat
Skrzot, skrzatek; por. czeskie škrat, niemieckie Schrat
Mały duch domowy lub polny w wierzeniach polskich i czeskich. Mógł przynosić zboże i pieniądze do domu, który mu sprzyjał, ale potrafił też płatać figle. Często mieszał się z innymi duchami domu, jak ubożę czy kłobuk.
Jak pewna jest ta wiedza
Wierzenia ludowe
Skąd o tym wiemy
Etnografia XIX i XX w. (Oskar Kolberg „Lud”, Kazimierz Moszyński „Kultura ludowa Słowian”).
Co wierzono
Skrzata karmiono i nie obrażano. Wierzono, że można go wyhodować z jajka noszonego pod pachą, ale kto miał skrzata, bywał podejrzewany o konszachty z diabłem.
Gdzie
Polska, Czechy
Ciekawostka
Słowo ma odpowiedniki w czeskim i niemieckim, co pokazuje, że wierzenia o domowych duszkach krążyły ponad granicami językowymi.
Ślady do dziś
Skrzaty to dziś bohaterowie bajek i literatury, od „O krasnoludkach i sierotce Marysi” Konopnickiej po wrocławskie krasnale. W samym Wrocławiu stoi ponad sześćset figurek krasnali, a ich szukanie to ulubiona zabawa turystów. Pomysł, że skrzata można wyhodować z jajka noszonego pod pachą, wraca czasem w polskich opowiadaniach fantasy.
Więcej: istoty i demony
Obraz to artystyczna wizja oparta na archeologii i opisach, nie wierna kopia.