
Południca
Przypołudnica (po łużycku), polednice (po czesku), żytnia baba
Demon pól, który pojawiał się w samo południe w czasie żniw. Opisywano ją jako wysoką kobietę w białej szacie, czasem z sierpem. Karała tych, którzy pracowali w największym upale.
Jak pewna jest ta wiedza
Wierzenia ludowe
Skąd o tym wiemy
Etnografia XIX i XX w. (Oskar Kolberg „Lud”, Kazimierz Moszyński „Kultura ludowa Słowian”); zapisy łużyckie i czeskie.
Co wierzono
W południe przerywano pracę i odpoczywano w cieniu. Łużyczanie opowiadali, że przypołudnica zadaje pytania, a kto nie potrafi mówić z nią do końca południowej godziny, traci zdrowie lub życie. Dzieci straszono nią, by nie wchodziły w zboże.
Gdzie
Polska, Łużyce, Czechy
Ciekawostka
Za wierzeniem stoi prawdopodobnie udar słoneczny, który dotykał żniwiarzy pracujących w najgorętszej porze dnia.
Ślady do dziś
Południca przetrwała w zwyczaju przerwy w pracy w południe, który na wsi trzyma się do dziś. W Czechach o polednicy napisał balladę Karel Jaromír Erben, a Antonín Dvořák skomponował na jej podstawie poemat symfoniczny. Dla grzybiarzy to dobra rada: w upał najlepiej chodzić do lasu rano, a w południe odpocząć w cieniu i pić wodę.
Więcej: istoty i demony
Obraz to artystyczna wizja oparta na archeologii i opisach, nie wierna kopia.