
Nawie
Nawki, mawki (po ukraińsku)
Słowiańskie określenie dusz zmarłych, zwłaszcza groźnych i niespokojnych. Pod rokiem 1092 kronikarz zapisał, że w Połocku niewidzialne nawie na koniach zabijały ludzi, którzy wychodzili z domów. Na Ukrainie nawki i mawki przetrwały w folklorze jako dusze zmarłych dzieci i dziewcząt.
Jak pewna jest ta wiedza
Potwierdzone w źródłach
Skąd o tym wiemy
Powieść minionych lat, rok 1092: w Połocku „nawie biją Połoczan”; etnografia ukraińska XIX w. (mawki, nawki).
Co wierzono
Dusze zmarłych trzeba było karmić i czcić, by nie szkodziły. Tej potrzebie służyły dziady i inne obrzędy zaduszkowe.
Gdzie
Słowianie wschodni
Ciekawostka
Kronikarz z XI w. opisał „atak nawi” na Połock jak prawdziwe wydarzenie; badacze przypuszczają, że stała za nim epidemia.
Ślady do dziś
Ślad nawi zostaje w ukraińskiej literaturze, na przykład w dramacie Łesi Ukrainki „Pieśń lasu”, gdzie pojawia się Mawka, leśna rusałka. W polszczyźnie dawny rdzeń nawi łączy się ze słowem nawia, czyli kraina zmarłych, które wraca w książkach fantasy. Obrzędy zaduszkowe, jak zapalanie zniczy i dziady, wywodzą się z tej samej troski o dusze.
Więcej: istoty i demony
Obraz to artystyczna wizja oparta na archeologii i opisach, nie wierna kopia.