
Bazyliszek
Basiliscus
Bazyliszek nie jest istotą słowiańską. To potwór z literatury antycznej i średniowiecznej, który zabija spojrzeniem. W Polsce osiadł w legendzie warszawskiej, gdzie miał mieszkać w piwnicy kamienicy na Starym Mieście.
Jak pewna jest ta wiedza
Wątpliwe, późny wymysł
Skąd o tym wiemy
Pliniusz Starszy, Historia naturalna VIII (I w.); legenda warszawska znana z relacji o wydarzeniach z 1587 r., spopularyzowana m.in. przez Juliana Tuwima.
Co wierzono
Wierzono, że bazyliszek wykluwa się z jaja złożonego przez koguta. W legendzie pokonuje go człowiek z lustrem, w którym potwór widzi własne spojrzenie.
Gdzie
Europa; w Polsce legenda Warszawy
Ciekawostka
Badacze przypuszczają, że za legendą stoi wypadek z 1587 r., gdy w piwnicy zawalonego domu zginęły dzieci, być może zatrute gazem.
Ślady do dziś
Na Rynku Starego Miasta w Warszawie przez lata działała słynna restauracja Pod Bazyliszkiem, a legenda wiąże potwora z kamienicą przy ulicy Krzywe Koło. Bazyliszek pojawia się w herbach i na budynkach w wielu krajach Europy jako strażnik. Dziś to też nazwa jaszczurki z Ameryki Środkowej, która potrafi biegać po wodzie, oraz potwora z „Harry'ego Pottera”.
Więcej: istoty i demony
Obraz to artystyczna wizja oparta na archeologii i opisach, nie wierna kopia.