Wejdź do lasu
Marzanna, artystyczna wizja
ilustracja AI
Słowianie · Istoty i demony

Marzanna

Marzana, Morena (po czesku), Śmierć, śmiertka (Śląsk)

Wierzenia ludowe

Słomiana kukła ubrana w kobiece stroje, którą w Wielkim Poście wynoszono za wieś i topiono lub palono. Najstarszy pewny zapis pochodzi z poznańskich statutów synodalnych z ok. 1420 r., które zakazały obrzędu wynoszenia „śmierci”. Długosz nazwał Marzannę boginią, ale to jego interpretacja; dla ludzi na wsi była to kukła zimy i śmierci.

Jak pewna jest ta wiedza

Wierzenia ludowe

Skąd o tym wiemy

Statuty synodalne diecezji poznańskiej (ok. 1420) zakazujące wynoszenia i topienia kukły zwanej „śmiercią”; Długosz (Marzyanna jako Ceres); etnografia XIX w.

Co wierzono

Wierzono, że zniszczenie kukły wypędza ze wsi zimę, choroby i śmierć. Wracając, nie wolno było się oglądać, bo zło mogło pójść za ludźmi.

Gdzie

Polska, Czechy, Słowacja, Łużyce

Ciekawostka

W Czechach piątą niedzielę Wielkiego Postu, kiedy wynoszono kukłę, nazywano Smrtná neděle, czyli niedzielą śmierci. Termin 21 marca to zwyczaj szkolny z XX w.

Ślady do dziś

Topienie Marzanny to wciąż jeden z najbardziej żywych zwyczajów wiosennych w Polsce. Szkoły i przedszkola robią kukły z papieru i słomy, a w wielu miastach odbywają się korowody. W Czechach i na Słowacji ten sam zwyczaj nazywa się wynoszeniem Morany. Kukłę warto po zabawie wyłowić z wody albo spalić na ognisku, żeby nie zaśmiecić rzeki.

Więcej: istoty i demony

Obraz to artystyczna wizja oparta na archeologii i opisach, nie wierna kopia.

Zobacz w GrzyboMapscały katalog Słowian z pieczęciami pewności

Źródła