
Rusałki
Rusałka, mawka (po ukraińsku)
Dusze zmarłych młodych kobiet, zwłaszcza utopionych lub zmarłych przed ślubem. Na Ukrainie i Białorusi wierzono, że w czasie Zielonych Świąt wychodzą z wody, siedzą na brzozach i huśtają się na gałęziach. Obraz pięknej syreny z długimi włosami to bardziej literatura XIX w. niż wierzenie ludowe; na północy Rosji opisywano je jako brzydkie i kosmate.
Jak pewna jest ta wiedza
Wierzenia ludowe
Skąd o tym wiemy
Etnografia ukraińska, białoruska i rosyjska XIX w.; nazwa od rzymskiego święta Rosalia przez Bizancjum; „Rusalny tydzień” w okresie Zielonych Świąt.
Co wierzono
W „Rusalnym tygodniu” nie kąpano się i nie chodzono samotnie w zboże, bo rusałki mogły załaskotać na śmierć. Chronił piołun: zapytany przez rusałkę „piołun czy pietruszka?”, trzeba było odpowiedzieć „piołun”, a ona uciekała.
Gdzie
Słowianie wschodni; w Polsce głównie przez literaturę
Ciekawostka
Nazwa rusałek pochodzi od rzymskiego święta róż Rosalia, związanego z pamięcią zmarłych, które przez Bizancjum trafiło do Słowian. W Polsce rusałki znane są głównie z literatury, a w ludowych wierzeniach podobną rolę miały boginki i topielice.
Ślady do dziś
Rusałki znamy najlepiej z opery „Rusałka” Antonína Dvořáka, z której pochodzi słynna pieśń do księżyca. Rusałka to też nazwa kilku motyli, na przykład rusałki pawik i admirał. Na Polesiu i Białorusi wciąż obchodzi się rusalny tydzień z pieśniami i odprowadzaniem rusałki za wieś.
Więcej: istoty i demony
Obraz to artystyczna wizja oparta na archeologii i opisach, nie wierna kopia.