
Zbrucz (miejsce znalezienia idola)
Liczkowce (po ukraińsku Łyczkiwci), idol ze Zbrucza, „Światowid ze Zbrucza”
W 1848 r., podczas suszy, z rzeki Zbrucz koło wsi Liczkowce (dziś Ukraina) wydobyto kamienny słup wysokości ok. 2,6 m z czterema twarzami pod wspólną czapą i trzema poziomami płaskorzeźb. Od 1851 r. jest w Krakowie, dziś w Muzeum Archeologicznym. Długo uważano go za słowiański idol z IX-X w., ale część badaczy datuje go znacznie później, a nawet podejrzewa XIX-wieczny falsyfikat. Pewne jest znalezisko, sporne jest datowanie.
Jak pewna jest ta wiedza
Wątpliwe, późny wymysł
Skąd o tym wiemy
Znalezisko z 1848 r.; Muzeum Archeologiczne w Krakowie; dyskusja naukowa (m.in. Komar i Chamajko 2013).
Co wierzono
Popularna interpretacja widzi w trzech poziomach rzeźb niebo, ziemię i podziemie, ale to hipoteza badaczy, a nie zapisany pogląd Słowian.
Gdzie
Ukraina (Podole); idol w Krakowie
Ciekawostka
Nazywanie go „Światowidem” to XIX-wieczny zwyczaj. Nie ma dowodu, że przedstawia Świętowita z Arkony, oddalonej o ponad tysiąc kilometrów.
Ślady do dziś
Idol ze Zbrucza można zobaczyć w Muzeum Archeologicznym w Krakowie przy ulicy Senackiej. Warto przyjrzeć się z bliska trzem poziomom płaskorzeźb: na górze cztery postacie z rogiem, pierścieniem, mieczem i koniem, niżej mniejsze postacie trzymające się za ręce, a na dole klęcząca postać, która jakby podtrzymuje całość. Jego wizerunek stał się jednym z najczęściej powtarzanych symboli Słowian.
Więcej: święte miejsca
Obraz to artystyczna wizja oparta na archeologii i opisach, nie wierna kopia.