
Łysiec (Łysa Góra)
Święty Krzyż, Łysa Góra w Górach Świętokrzyskich
Szczyt w Górach Świętokrzyskich z klasztorem Świętego Krzyża. Wokół wierzchołka biegnie kamienny wał długości ok. 1,5 km, często datowany na wczesne średniowiecze. Opowieść o pogańskiej świątyni Łady, Boda i Lela pochodzi jednak z XV w., a część badaczy podkreśla, że brak pewnych dowodów na ośrodek kultu.
Jak pewna jest ta wiedza
Wątpliwe, późny wymysł
Skąd o tym wiemy
Legenda zapisana na początku XV w. i Długosz o świątyni Łady, Boda i Lela; archeologia kamiennego wału (datowanie VIII-X w. jest sporne).
Co wierzono
Wał mógł otaczać miejsce zgromadzeń lub kultu, ale jego funkcja nie jest pewna. Imiona bogów z legendy uważa się za późne i niewiarygodne.
Gdzie
Polska (Góry Świętokrzyskie)
Ciekawostka
Opowieści o sabatach czarownic na Łysej Górze rozpowszechniły się dopiero w czasach nowożytnych i nie mają związku z dawnymi Słowianami.
Ślady do dziś
Na Łysiec prowadzi Droga Królewska z Nowej Słupi, kamienna ścieżka przez Puszczę Jodłową. Na szczycie stoi klasztor Świętego Krzyża z relikwiami Krzyża Świętego i Muzeum Przyrodniczo-Leśne Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Z platformy widokowej widać słynne gołoborza, czyli rumowiska skalne bez drzew. W Nowej Słupi co roku odbywają się Dymarki Świętokrzyskie, pokaz wytopu żelaza.
Więcej: święte miejsca
Obraz to artystyczna wizja oparta na archeologii i opisach, nie wierna kopia.