
Bartnictwo
Bartnik, bartodziej, barć, leziwo
Dawne pszczelarstwo leśne. Bartnik wydrążał dziuplę, czyli barć, w pniu starego dębu lub sosny, często grubszego niż 1 m, i czekał, aż zasiedli ją rój dzikich pszczół. Do barci wspinał się po linie zwanej leziwem, a pszczoły podkurzał dymem. Zbierał plastry miodu z woskiem.
Jak pewna jest ta wiedza
Potwierdzone w źródłach
Skąd o tym wiemy
Statuty wiślickie Kazimierza Wielkiego (1347) spisujące prawo bartne; barć kłodowa z 1474 r. (Swarzędz); etnografia XIX w.; wpis na listę UNESCO (2020).
Co wierzono
Bartnicy mieli własne prawo i bractwa. Prawa bartne zapisano w statutach wiślickich w 1347 r., choć obowiązywały wcześniej jako zwyczaj. W wielu regionach zawód przechodził z ojca na syna.
Gdzie
Lasy Polski, Litwy, Białorusi i Rosji
Ciekawostka
Szczyt bartnictwa w Polsce przypadał na XVI-XVII w., a zanik na XIX w. W 2020 r. kulturę bartną wpisano na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO, z wniosku Polski i Białorusi.
Ślady do dziś
Bartnictwo wraca. W Puszczy Augustowskiej, Spalskiej i w Nadleśnictwie Supraśl bartnicy znów wydrążają barcie w żywych drzewach. W Muzeum Pszczelarstwa w Swarzędzu i w Kurpiowskiej Puszczy Zielonej można zobaczyć dawne barcie i kłody. Barci szukaj na grubych sosnach, wysoko na pniu, z wyciętym podłużnym otworem zakrytym deską.
Więcej: życie codzienne
Obraz to artystyczna wizja oparta na archeologii i opisach, nie wierna kopia.