
Zielarstwo ludowe
Znachor, szeptucha (szeptun), święcenie ziół na Matkę Boską Zielną
Na wsi do połowy XX w. leczono się głównie u znachorów i szeptuch, a nie u lekarzy. Łączyli oni zioła z modlitwą, zamawianiem i obrzędami magicznymi. 15 sierpnia, w święto Matki Boskiej Zielnej, święcono bukiety ziół, kwiatów i zbóż, które potem przechowywano w domu i używano w chorobie.
Jak pewna jest ta wiedza
Wierzenia ludowe
Skąd o tym wiemy
Etnografia XIX i XX w. (m.in. badania Z. Libery, W. Piątkowskiego nad szeptunami Podlasia); zwyczaj święcenia ziół 15 sierpnia.
Co wierzono
Wierzono, że choroba może mieć przyczynę nadprzyrodzoną, np. urok lub czary, więc leczono ją także słowem. Szeptuchy Podlasia uważają swój dar za łaskę od Boga, a Cerkiew uznaje te praktyki za niebezpieczne. Wiedzę przekazywano zwykle w rodzinie.
Gdzie
Wszyscy Słowianie; szeptuchy głównie Podlasie
Ciekawostka
Powiązanie święcenia ziół z przedchrześcijańskimi obrzędami ku czci bogiń jest tylko przypuszczeniem, opartym częściowo na Długoszu. Wiele ziół ludowej medycyny jest trujących, a zamawianie nie zastępuje leczenia.
Ślady do dziś
Święcenie ziół 15 sierpnia wciąż jest żywe w całej Polsce, a bukiety zawierają często wrotycz, krwawnik, piołun, dziurawiec i kłosy zbóż. Szeptuchy działają do dziś na Podlasiu, zwłaszcza w okolicach Bielska Podlaskiego i Orli. Dawną wiedzę zielarską gromadzą ogrody botaniczne i ogrody klasztorne, a w GrzyboMaps opisujemy ponad trzysta ziół z ich legendami.
Więcej: życie codzienne
Obraz to artystyczna wizja oparta na archeologii i opisach, nie wierna kopia.