
Kryszna
postać z tradycji, Bhagawadgitę spisano między II wiekiem przed naszą erą a II wiekiem naszej ery · Mathura, Wryndawan i Dwaraka w północnych Indiach
Woźnica, który na polu bitwy wyjaśnił przyjacielowi, jak żyć bez strachu i bez przywiązania do nagrody.
Postać z tradycji: znamy ją z ksiąg i opowieści, nie wiadomo, czy żyła naprawdę.
Kim był
Kryszna to jedna z najbardziej ukochanych postaci Indii. Dla hinduistów jest wcieleniem boga Wisznu, a dla wielu po prostu najwyższym Bogiem. Czy żył naprawdę jakiś przywódca o tym imieniu, nie wiadomo. Opowieści o nim zbierały się przez stulecia w eposie Mahabharata i w księgach zwanych puranami.
Wychował się wśród pasterzy krów w Wryndawanie. Był psotnym dzieckiem, kradł masło i grał na flecie, a pasterki, gopi, porzucały wszystko, by go słuchać. Jako dorosły został księciem i doradcą rodu Pandawów.
Najważniejsza scena dzieje się na polu Kurukszetra. Przed wielką bitwą łucznik Ardżuna widzi po drugiej stronie swoich krewnych i nauczycieli, rzuca łuk i nie chce walczyć. Kryszna, który jest jego woźnicą, rozmawia z nim. Ta rozmowa to Bhagawadgita, Pieśń Pana, siedemset wersów, które do dziś czyta pół świata.
Czego uczył
Działaj, ale nie dla nagrody
Masz robić to, co do ciebie należy, z całego serca, ale nie przywiązuj się do owoców. Sukces i porażka mają być przyjmowane z takim samym spokojem.
Dusza nie umiera
Prawdziwe ja człowieka, atman, nie rodzi się i nie umiera. Ciało zmienia się jak ubranie. Kto to zrozumie, przestaje się bać.
Wiele dróg do jednego celu
Do Boga można dojść przez pracę bez egoizmu, przez wiedzę i medytację albo przez miłość i oddanie. Każda z tych dróg jest dobra.
Liczy się serce
Bogu nie są potrzebne bogate ofiary. Wystarczy listek, kwiat, owoc albo trochę wody, jeśli daje się je z miłością.
Jego słowa
„Masz prawo do działania, ale nigdy do jego owoców.”
Bhagawadgita 2,47
„Kto ofiaruje mi z miłością listek, kwiat, owoc czy wodę, od tego przyjmę ten dar serca.”
Bhagawadgita 9,26
„Niech człowiek sam siebie podnosi, a nie poniża. Bo człowiek jest dla siebie samego przyjacielem i wrogiem.”
Bhagawadgita 6,5
Legendy i opowieści
Złodziejaszek masła
Mały Kryszna z kolegami podkradał masło i śmietanę z garnków, które gospodynie wieszały wysoko pod sufitem. Chłopcy stawali sobie na ramionach, a resztę dzielili z małpami. Gdy matka chciała go ukarać za jedzenie ziemi, kazała mu otworzyć buzię. Zobaczyła w niej cały wszechświat: gwiazdy, góry i oceany.
Góra Gowardhana
Bóg deszczu Indra rozgniewał się na pasterzy i zesłał ulewę, która miała zatopić wioskę. Kryszna podniósł na małym palcu całą górę Gowardhana i przez siedem dni trzymał ją jak parasol, pod którym schronili się ludzie i zwierzęta.
To legendy i opowieści, nie relacje historyczne.
Co dodano później
Bhagawadgita mówi o wielu drogach do Boga i o tym, że liczy się serce. Później wokół Kryszny wyrosły bardzo różne nurty, od surowych szkół filozoficznych po gorącą pobożność. Na Zachodzie najbardziej znany jest ruch Hare Kryszna, czyli Międzynarodowe Towarzystwo Świadomości Kryszny, założone w Nowym Jorku dopiero w 1966 roku, z własnymi zasadami życia.
Ciekawostka
Mahatma Gandhi nazywał Bhagawadgitę swoją matką i czytał ją codziennie. Robert Oppenheimer, ojciec bomby atomowej, uczył się sanskrytu, żeby czytać ją w oryginale.
Indie: inni nauczyciele
Buddabuddyzm
Mahawiradżinizm
Kabirbhakti, ponad religiami
Mirabajhinduizm, bhakti
Guru Nanaksikhizm
Ramakrisznahinduizm
Swami Wiwekanandahinduizm, wedanta
Ramana Maharishihinduizm, adwajta wedanta
Paramahansa Joganandahinduizm, krija joga
Sai Baba z Shirdihinduizm i islam
Sathya Sai Babahinduizm, własny ruch
Jiddu Krishnamurtipoza religiami
Mahatma Gandhihinduizm