
Mahatma Gandhi
1869–1948 · Indie, Londyn, Republika Południowej Afryki
Prawnik w okularach, który bez jednego wystrzału pomógł wyzwolić Indie i udowodnił, że łagodność może być siłą.
Postać historyczna.
Kim był
Gandhi był nieśmiałym prawnikiem wykształconym w Londynie. W Afryce Południowej wyrzucono go z pociągu, bo jako ciemnoskóry jechał pierwszą klasą. Ta noc na zimnej stacji zmieniła jego życie. Przez ponad dwadzieścia lat walczył tam o prawa Hindusów.
Po powrocie do Indii przewodził ruchowi niepodległościowemu. Wymyślił satjagrahę, czyli siłę prawdy: opór bez przemocy, bojkot, strajki, marsze, posty. W 1930 roku przeszedł z tłumem prawie czterysta kilometrów nad morze, żeby wbrew Brytyjczykom samemu zrobić sól.
Żył skromnie, sam przędł nici na kołowrotku, nosił prostą szatę. Indie odzyskały niepodległość w 1947 roku. Kilka miesięcy później Gandhiego zastrzelił hinduski fanatyk, któremu nie podobało się, że Gandhi bronił muzułmanów.
Czego uczył
Bez przemocy
Ahimsa: nie krzywdź nawet wroga. Siła ducha jest mocniejsza niż broń, bo przemienia przeciwnika zamiast go niszczyć.
Prawda jest Bogiem
Najpierw mówił, że Bóg jest prawdą. Potem doszedł do wniosku, że lepiej powiedzieć odwrotnie: prawda jest Bogiem. Tak mogą to przyjąć także niewierzący.
Proste życie
Ograniczaj swoje potrzeby. Ziemia ma dość dla potrzeb każdego, ale nie dla chciwości każdego.
Szacunek dla wszystkich religii
Czytał Koran, Biblię i Gitę. Kazanie na górze uważał za jeden z najpiękniejszych tekstów świata.
Jego słowa
„Moje życie jest moim przesłaniem.”
Gandhi, 1947 (Meri jivan hi mera sandesh hai)
„Ziemia daje dość, by zaspokoić potrzeby każdego człowieka, ale nie chciwość każdego.”
przypisywane Gandhiemu, zapisane przez Pyarelala
„Prawda jest Bogiem.”
Gandhi, 1931
Legendy i opowieści
Noc na stacji w Pietermaritzburgu
W 1893 roku konduktor kazał Gandhiemu przejść z pierwszej klasy do wagonu bagażowego. Odmówił, więc wyrzucono go z pociągu. Przesiedział noc na zimnej stacji, zastanawiając się, czy wracać do domu. Postanowił zostać i walczyć. Później mówił, że to była najbardziej twórcza noc w jego życiu.
Ostatnie słowo
Według świadków, gdy padły strzały, Gandhi wypowiedział słowa „He Ram”, czyli „O Boże”. Na jego pomniku w Delhi są właśnie te słowa.
To legendy i opowieści, nie relacje historyczne.
Co dodano później
Gandhi nie był świętym bez skazy i sam pisał o swoich błędach. W młodości w Afryce wypowiadał się z pogardą o czarnych Afrykańczykach, a jego surowe zasady dotyczące ciała i życia rodzinnego budzą dziś sprzeciw. Wiele popularnych cytatów, na przykład „bądź zmianą, którą chcesz widzieć w świecie”, to uproszczenia, których tak nie powiedział.
Ciekawostka
Gandhi był pięć razy nominowany do Pokojowej Nagrody Nobla i nigdy jej nie dostał. Komitet noblowski po latach przyznał, że to był błąd.
Indie: inni nauczyciele
Krysznahinduizm
Buddabuddyzm
Mahawiradżinizm
Kabirbhakti, ponad religiami
Mirabajhinduizm, bhakti
Guru Nanaksikhizm
Ramakrisznahinduizm
Swami Wiwekanandahinduizm, wedanta
Ramana Maharishihinduizm, adwajta wedanta
Paramahansa Joganandahinduizm, krija joga
Sai Baba z Shirdihinduizm i islam
Sathya Sai Babahinduizm, własny ruch
Jiddu Krishnamurtipoza religiami