
Guru Nanak
1469–1539 · Pendżab, dziś Pakistan i Indie
Wyszedł z rzeki i powiedział: nie ma hindusa ani muzułmanina. Jest jeden Bóg i równi sobie ludzie.
Postać historyczna.
Kim był
Nanak urodził się w wiosce Talwandi koło Lahauru, w rodzinie hinduskiego urzędnika. Pracował jako magazynier u muzułmańskiego zarządcy. Codziennie rano kąpał się w rzece Bein. Pewnego dnia nie wrócił. Szukano go trzy dni i myślano, że utonął.
Kiedy się pojawił, długo milczał, a potem powiedział: nie ma hindusa i nie ma muzułmanina. Rozdał majątek i przez ponad dwadzieścia lat wędrował z muzułmańskim przyjacielem, muzykiem Mardaną, po Indiach, Tybecie, Sri Lance i Arabii. Śpiewał swoje pieśni przy wtórze jego instrumentu.
Na starość osiadł w Kartarpurze, gdzie z uczniami uprawiał ziemię. Tam założył pierwszą wspólnotę sikhów, czyli uczniów.
Czego uczył
Jeden Stwórca
Ik Onkar: jest jeden Bóg, bez kształtu, poza czasem, obecny we wszystkim. Tymi słowami zaczyna się święta księga sikhów.
Uczciwa praca
Utrzymuj się z uczciwej pracy własnych rąk, a nie z żebrania czy oszustwa.
Dziel się
Część tego, co masz, oddawaj innym. Z tej zasady wziął się langar, darmowa kuchnia, w której każdy może zjeść.
Równość ludzi
Kasty nie mają znaczenia. Kobiety są równe mężczyznom. W langarze wszyscy siedzą na podłodze w jednym rzędzie, król obok żebraka.
Pamiętaj o Bogu
Medytacja nad imieniem Boga ma towarzyszyć zwykłemu życiu. Nie trzeba uciekać do lasu ani zostawać pustelnikiem.
Jego słowa
„Nie ma hindusa i nie ma muzułmanina.”
słowa Guru Nanaka po wyjściu z rzeki, wg tradycji
„Prawda jest najwyższa, ale jeszcze wyżej stoi prawdziwe życie.”
Guru Granth Sahib, Sri Raag
Legendy i opowieści
Prawdziwy interes
Ojciec dał młodemu Nanakowi dwadzieścia rupii, żeby zrobił dobry interes. Po drodze Nanak spotkał głodnych świętych mężów i za wszystkie pieniądze kupił im jedzenie. Ojcu powiedział, że to najlepszy interes w jego życiu. W tym miejscu stoi dziś świątynia Sacha Sauda, czyli Prawdziwy Interes.
Stopy w stronę Mekki
W Mekce zmęczony Nanak położył się stopami w stronę Kaaby. Oburzony strażnik kazał mu odwrócić nogi od domu Boga. Nanak odpowiedział: obróć więc moje stopy tam, gdzie nie ma Boga. Według legendy, gdziekolwiek strażnik je obrócił, tam była Kaaba.
To legendy i opowieści, nie relacje historyczne.
Co dodano później
Po Nanaku przyszło jeszcze dziewięciu guru. Dziesiąty, Gobind Singh, w 1699 roku założył bractwo Khalsa z pięcioma znakami, takimi jak nieobcięte włosy pod turbanem i stalowa bransoleta. Dziś te zewnętrzne znaki kojarzą się z sikhami najbardziej, choć sam Nanak mówił przede wszystkim o wnętrzu człowieka.
Ciekawostka
Złota Świątynia w Amritsarze karmi za darmo codziennie dziesiątki tysięcy osób, a w święta ponad sto tysięcy, bez względu na religię. To jedna z największych darmowych kuchni na świecie.
Indie: inni nauczyciele
Krysznahinduizm
Buddabuddyzm
Mahawiradżinizm
Kabirbhakti, ponad religiami
Mirabajhinduizm, bhakti
Ramakrisznahinduizm
Swami Wiwekanandahinduizm, wedanta
Ramana Maharishihinduizm, adwajta wedanta
Paramahansa Joganandahinduizm, krija joga
Sai Baba z Shirdihinduizm i islam
Sathya Sai Babahinduizm, własny ruch
Jiddu Krishnamurtipoza religiami
Mahatma Gandhihinduizm