
Laozi
według tradycji VI wiek przed naszą erą · państwo Chu w Chinach
Mędrzec, który uczył, że miękka woda pokonuje twardy kamień, a kto nie walczy, ten nie przegrywa.
Częściowo legenda: ktoś taki najpewniej żył, ale wiemy o nim niewiele pewnego.
Kim był
Laozi znaczy po prostu Stary Mistrz. Według najstarszej biografii, spisanej przez historyka Sima Qiana około 100 roku przed naszą erą, był archiwistą na dworze dynastii Zhou i nazywał się Li Er. Już Sima Qian przyznawał jednak, że niewiele wie na pewno. Dziś wielu badaczy uważa, że Laozi to postać na wpół legendarna.
Pewne jest, że istnieje księga mu przypisywana: Tao te king, czyli Księga Drogi i Cnoty. Ma zaledwie około pięciu tysięcy znaków i osiemdziesiąt jeden krótkich rozdziałów. Najstarsze fragmenty spisano na bambusowych listewkach około 300 roku przed naszą erą.
To jedna z najczęściej tłumaczonych książek świata. Mówi o polityce, o życiu i o tajemnicy wszechrzeczy, a robi to w krótkich, paradoksalnych zdaniach, które każdy rozumie po swojemu.
Czego uczył
Tao, czyli droga
Tao to źródło i porządek wszystkiego. Nie da się go nazwać ani zamknąć w pojęciach. Można tylko z nim współgrać.
Działanie bez wysiłku
Wu wei nie znaczy lenistwa. Znaczy działać jak natura: bez forsowania, bez walki, we właściwym momencie. Rośliny nie rosną szybciej, gdy się je ciągnie.
Siła miękkości
Nic nie jest miękkie i ustępliwe jak woda, a jednak nic nie pokona jej w kruszeniu kamienia. Kto jest giętki, przetrwa. Kto sztywny, złamie się.
Prostota i umiar
Kto wie, że ma dość, jest bogaty. Mędrzec nie gromadzi skarbów, nie chwali się i nie stawia się ponad innymi.
Jego słowa
„Tao, które można wyrazić słowami, nie jest wiecznym Tao.”
Tao te king, rozdział 1
„Najwyższe dobro jest jak woda. Woda daje życie wszystkiemu i z niczym nie walczy.”
Tao te king, rozdział 8
„Kto zna innych, jest mądry. Kto zna siebie, jest oświecony.”
Tao te king, rozdział 33
„Podróż na tysiąc mil zaczyna się od jednego kroku.”
Tao te king, rozdział 64
Legendy i opowieści
Na bawole przez przełęcz
Gdy Laozi był już stary i zmęczony upadkiem obyczajów, wsiadł na czarnego bawoła i odjechał na zachód. Na przełęczy Hangu strażnik Yinxi poznał w nim mędrca i poprosił, żeby zanim zniknie na zawsze, zostawił swoją mądrość. Laozi napisał wtedy Tao te king i odjechał. Nikt go więcej nie widział.
Urodzony jako starzec
Legenda mówi, że matka nosiła go w łonie osiemdziesiąt jeden lat, a urodził się z siwą brodą. Dlatego nazwano go Starym Dzieckiem albo Starym Mistrzem, bo oba znaczenia ma jego imię.
To legendy i opowieści, nie relacje historyczne.
Co dodano później
Sam Laozi pisał o prostocie i milczeniu. Kilkaset lat później powstał religijny taoizm z kapłanami, świątyniami, rytuałami, alchemią i szukaniem eliksiru nieśmiertelności, a Laozi został ubóstwiony jako Najwyższy Pan Lao. Księga, która mówi, że prawdziwego Tao nie da się nazwać, stała się podstawą rozbudowanej religii.
Ciekawostka
Najstarsze znane rękopisy Tao te king odnaleziono w 1993 roku w grobowcu w Guodian w Chinach. Spisano je na bambusowych listewkach około 300 roku przed naszą erą i różnią się trochę od wersji znanej przez wieki.
Czuang-tsy
Konfucjusz
Milarepa
Dalajlama XIV
Thich Nhat Hanh