
Konfucjusz
551–479 przed naszą erą · państwo Lu, dziś prowincja Szantung w Chinach
Nauczyciel, który dwa i pół tysiąca lat temu sformułował złotą zasadę: czego sam nie chcesz, nie rób innym.
Postać historyczna.
Kim był
Kong Qiu, którego nazywamy Konfucjuszem, urodził się w zubożałej rodzinie szlacheckiej. Ojciec zmarł, gdy chłopiec miał trzy lata. Pracował jako zarządca spichlerzy i pastwisk, a przy tym uczył się wszystkiego, czego mógł: historii, muzyki, obrzędów.
Marzył o pracy w rządzie, w którym mógłby wprowadzać sprawiedliwe rządy. Przez krótki czas był urzędnikiem w swoim państwie, ale potem przez kilkanaście lat wędrował z uczniami od dworu do dworu i szukał władcy, który go wysłucha. Nie znalazł.
Wrócił do domu i uczył. Przyjmował każdego chętnego, nawet biednego, co wtedy było niezwykłe. Jego rozmowy z uczniami zebrano po jego śmierci w księdze Dialogi konfucjańskie, czyli Lunyu.
Czego uczył
Ludzkość, czyli ren
Najważniejszą cnotą jest życzliwość wobec ludzi. Kiedy uczeń zapytał o jedno słowo, które może prowadzić przez całe życie, Konfucjusz odpowiedział: wzajemność.
Ucz się przez całe życie
Konfucjusz mówił o sobie, że nie jest mędrcem, tylko kimś, kto kocha się uczyć. Prawdziwa wiedza zaczyna się od przyznania, czego się nie wie.
Dobry władca to dobry człowiek
Rządzący ma prowadzić lud przykładem, a nie strachem i karami. Jak wiatr nad trawą: trawa się pochyla tam, gdzie wieje.
Szacunek w rodzinie
Dzieci mają szanować rodziców, starsi troszczyć się o młodszych. Z dobrej rodziny bierze się dobre państwo.
Jego słowa
„Czego sam nie pragniesz, tego nie czyń innym.”
Dialogi konfucjańskie 15,24
„Gdy wiesz, przyznaj, że wiesz. Gdy nie wiesz, przyznaj, że nie wiesz. To jest prawdziwa wiedza.”
Dialogi konfucjańskie 2,17
„Przekazuję, a nie tworzę. Wierzę w dawne nauki i je kocham.”
Dialogi konfucjańskie 7,1
Legendy i opowieści
Jednorożec z jadeitową tabliczką
Legenda mówi, że przed narodzinami Konfucjusza jego matce ukazał się qilin, chiński jednorożec, i wypluł jadeitową tabliczkę z przepowiednią, że jej syn będzie królem bez korony. Matka zawiązała mu na rogu jedwabną wstążkę. Pod koniec życia Konfucjusza myśliwi zabili qilina, a mędrzec zapłakał, bo uznał to za znak swojego końca.
Muzyka, która odebrała smak
Kiedy Konfucjusz pierwszy raz usłyszał dawną muzykę Shao, był tak poruszony, że przez trzy miesiące nie czuł smaku mięsa. Mówił, że nie wiedział, że muzyka może sięgać tak wysoko.
To legendy i opowieści, nie relacje historyczne.
Co dodano później
Konfucjusz nie mówił prawie nic o bogach ani o życiu po śmierci. Zapytany o duchy, odpowiadał, że skoro nie umiemy jeszcze służyć ludziom, jak mamy służyć duchom. Później cesarze zrobili z konfucjanizmu państwową ideologię, która przez dwa tysiące lat wymagała posłuszeństwa poddanych, kobiet i dzieci. Budowano mu świątynie i składano ofiary. Wiele z tej surowej hierarchii to dzieło późniejszych uczonych, a nie samego nauczyciela.
Ciekawostka
Ród Konfucjusza jest najdłuższym udokumentowanym drzewem genealogicznym na świecie. Liczy ponad osiemdziesiąt pokoleń i około dwóch milionów zapisanych potomków.
Laozi
Czuang-tsy
Milarepa
Dalajlama XIV
Thich Nhat Hanh