
Hildegarda z Bingen
1098–1179 · Nadrenia, Niemcy
Średniowieczna mniszka, która miała wizje, komponowała muzykę, leczyła ziołami i nie bała się pisać do cesarza.
Postać historyczna.
Kim była
Hildegarda była dziesiątym dzieckiem szlacheckiej rodziny. Jako ośmiolatkę oddano ją do klasztoru. Od dziecka widziała, jak mówiła, żywe światło, ale latami bała się o tym komukolwiek powiedzieć.
W wieku czterdziestu dwóch lat usłyszała nakaz, żeby zapisywać to, co widzi. Z wizji powstały księgi pełne niezwykłych obrazów kosmosu i człowieka. Papież po ich przeczytaniu pozwolił jej pisać dalej.
Założyła własny klasztor w Rupertsbergu, wbrew woli mnichów, którzy nie chcieli jej puścić. Napisała księgi o przyrodzie i medycynie, skomponowała ponad siedemdziesiąt pieśni, wymyśliła własny tajemny język. Jeździła z kazaniami, co dla kobiety w tamtych czasach było niespotykane, i pisała listy do papieży i cesarza, w których potrafiła ich ostro upomnieć.
Czego uczyła
Viriditas, czyli zieloność
Dla Hildegardy cała przyroda była przeniknięta zieloną siłą życia. Ta sama siła, która zazielenia drzewa, ożywia człowieka. Choroba to utrata tej zieloności.
Człowiek jako mały świat
Człowiek jest jak kosmos w miniaturze. Jego ciało i dusza są połączone z gwiazdami, wiatrami, ziemią i porami roku.
Muzyka jako modlitwa
Muzyka to echo harmonii nieba. Śpiewając, człowiek przypomina sobie, kim jest.
Umiar
W jedzeniu, pracy i poście najważniejsza jest miara. Przesada szkodzi ciału i duszy.
Jej słowa
„Jest moc z wieczności, a ta moc jest zielona.”
Hildegarda z Bingen, w swobodnym przekładzie
„Człowiek zawiera w sobie niebo i ziemię.”
Liber divinorum operum
Legendy i opowieści
Żywe światło
Hildegarda opisywała, że od trzeciego roku życia widziała światło tak jasne, że aż drżała. Widziała je z otwartymi oczami, nie we śnie ani w zachwyceniu, i nie przestawała przy tym widzieć zwykłego świata. Niektórzy neurolodzy przypuszczają dziś, że część jej wizji mogła mieć związek z migreną z aurą, co jednak nie odbiera im wartości dla wierzących.
Pochowany ekskomunikowany
Pod koniec życia Hildegarda pozwoliła pochować na klasztornym cmentarzu szlachcica, który wcześniej był wyklęty. Władze kościelne kazały wykopać ciało. Hildegarda odmówiła, bo zmarły pojednał się przed śmiercią z Kościołem, i zatarła ślady grobu, żeby nikt go nie znalazł. Za karę jej klasztor na wiele miesięcy objęto zakazem śpiewu.
To legendy i opowieści, nie relacje historyczne.
Co dodano później
Dziś pod hasłem medycyny Hildegardy sprzedaje się wiele produktów i diet. Jej zalecenia to wiedza średniowieczna, oparta na teorii czterech humorów, a nie na badaniach. Niektóre zioła, które opisała, na przykład szałwia czy koper włoski, rzeczywiście mają udowodnione działanie, ale wiele innych zaleceń nie ma potwierdzenia, więc nie warto traktować ich jak lekarstw.
Ciekawostka
W 2012 roku papież ogłosił Hildegardę doktorem Kościoła. To tytuł, który ma tylko kilka kobiet w historii. Jej opisy ziół i roślin z Physiki są jednym z najstarszych niemieckich tekstów o przyrodzie, a niektóre rośliny znajdziesz w naszym Atlasie ziół.
Sokrates
Franciszek z Asyżu
Mistrz Eckhart
Teresa z Ávili