
Franciszek z Asyżu
1181 lub 1182–1226 · Asyż, Umbria we Włoszech
Syn bogatego kupca, który rozdał wszystko, nazywał słońce bratem, a ziemię siostrą, i zrobił pierwszą szopkę.
Postać historyczna.
Kim był
Franciszek był synem zamożnego kupca suknem. W młodości lubił zabawy, piękne ubrania i marzył o rycerskiej sławie. Po wojnie z sąsiednim miastem spędził rok w niewoli i ciężko chorował. Potem coś w nim pękło.
Pewnego dnia spotkał trędowatego, którego zawsze się brzydził. Zsiadł z konia i go ucałował. W zrujnowanym kościółku San Damiano usłyszał głos z krzyża: Franciszku, odbuduj mój dom. Zaczął dosłownie naprawiać kościoły, sprzedając towary ojca. Ojciec go wydziedziczył. Franciszek oddał mu nawet ubranie, które miał na sobie, i odszedł nagi.
Żył w biedzie, wędrował, pomagał trędowatym i głosił radość. Dołączyli do niego inni i tak powstał zakon braci mniejszych. Pod koniec życia, chory i prawie niewidomy, ułożył Pieśń słoneczną, jeden z pierwszych wierszy w języku włoskim.
Czego uczył
Ubóstwo jako wolność
Kto nic nie ma, niczego się nie boi. Franciszek nazywał ubóstwo swoją panią i uważał, że posiadanie oddziela ludzi od siebie i od Boga.
Bracia i siostry stworzenia
Słońce, księżyc, wiatr, woda, ogień, ziemia, zwierzęta, a nawet śmierć to rodzeństwo człowieka. Wszystko zostało stworzone z tej samej miłości.
Pokój i dobro
Pozdrawiał ludzi słowami pax et bonum. Pojechał nawet do sułtana Egiptu w czasie wyprawy krzyżowej, żeby rozmawiać zamiast walczyć.
Radość
Mimo biedy i chorób Franciszek był radosny. Uczył, że smutny brat nie jest dobrym świadectwem.
Jego słowa
„Pochwalony bądź, mój Panie, przez naszą siostrę matkę ziemię, która nas żywi i utrzymuje, wydaje różne owoce, barwne kwiaty i zioła.”
Pieśń słoneczna
„Gdzie jest miłość i mądrość, tam nie ma lęku ani niewiedzy.”
Napomnienia świętego Franciszka 27
Legendy i opowieści
Kazanie do ptaków
Pod Bevagną Franciszek zobaczył drzewa pełne ptaków. Poprosił towarzyszy, żeby poczekali, i zaczął mówić do ptaków o tym, że Bóg dał im skrzydła, pióra i powietrze. Według Kwiatków świętego Franciszka ptaki słuchały w ciszy, wyciągając szyje, i odleciały dopiero, gdy je pobłogosławił.
Wilk z Gubbio
Okolicę miasta Gubbio terroryzował wielki wilk, który zabijał zwierzęta i ludzi. Franciszek poszedł do lasu sam, nazwał wilka bratem i zawarł z nim umowę: mieszkańcy będą go karmić, a on nie skrzywdzi nikogo. Wilk podał mu łapę. Według legendy żył potem dwa lata w mieście, chodził od domu do domu, a ludzie płakali, gdy zdechł.
Pierwsza szopka
W Boże Narodzenie 1223 roku w Greccio Franciszek przygotował w grocie żłób z sianem, przyprowadził wołu i osła i zaprosił okolicznych mieszkańców. Chciał, żeby ludzie zobaczyli na własne oczy, w jakiej biedzie urodził się Jezus. Od tej nocy wywodzi się zwyczaj szopek, także polskich szopek krakowskich.
To legendy i opowieści, nie relacje historyczne.
Co dodano później
Już za życia Franciszka zakon szybko urósł i część braci chciała łagodniejszych reguł, z domami i majątkiem. Po jego śmierci spór o ubóstwo podzielił franciszkanów na kilka gałęzi. Najsłynniejsza modlitwa „Panie, uczyń mnie narzędziem Twojego pokoju” nie jest jego. Pojawiła się dopiero w 1912 roku we francuskim czasopiśmie.
Ciekawostka
Franciszek jest patronem ekologów. W 1979 roku Jan Paweł II ogłosił go patronem ekologii. Papież Franciszek, wybrany w 2013 roku, jako pierwszy w historii przyjął jego imię.
Sokrates
Hildegarda z Bingen
Mistrz Eckhart
Teresa z Ávili