Wejdź do lasu
Zaratustra
Bliski Wschód · zaratusztrianizm

Zaratustra

żył najpewniej między 1500 a 1000 rokiem przed naszą erą · stepy wschodniego Iranu i Azji Środkowej

Pierwszy, który powiedział, że każdy człowiek sam wybiera między dobrem a złem.

Częściowo legenda: ktoś taki najpewniej żył, ale wiemy o nim niewiele pewnego.

Otwórz z ilustracjamiobrazy, legendy i inni nauczyciele

Kim był

Zaratustra był kapłanem ludu pasterskiego na wschodzie dzisiejszego Iranu. Kiedy dokładnie żył, nie wiadomo. Język jego pieśni jest bardzo bliski najstarszym hymnom indyjskim, dlatego wielu badaczy cofa go nawet o trzy tysiące lat. Starsza tradycja perska stawiała go w szóstym wieku przed naszą erą.

Według przekazu w wieku około trzydziestu lat miał widzenie nad rzeką: istota światła zaprowadziła go przed Ahura Mazdę, Mądrego Pana. Od tej chwili głosił, że jest jeden najwyższy, dobry Bóg, a nie tłum kapryśnych bóstw, którym trzeba składać krwawe ofiary. Przez lata nikt go nie słuchał. Przełom przyszedł, gdy nawrócił się król Wisztaspa.

Jego własne słowa przetrwały w siedemnastu pieśniach zwanych Gathami. To krótkie, gęste, bardzo osobiste wiersze, w których Zaratustra rozmawia z Bogiem, pyta, wątpi i prosi o pomoc.

Czego uczył

Dobra myśl, dobre słowo, dobry czyn

Trzy krótkie słowa, humata, hukhta, hvarszta, to sedno jego nauki. Religia nie zaczyna się w świątyni, tylko w głowie, w ustach i w rękach każdego człowieka.

Wolny wybór

Świat to ciągły spór prawdy, zwanej aszą, z kłamstwem, zwanym drudż. Nikt nie jest z góry skazany. Każdy sam wybiera, po której stronie stanie, i za ten wybór odpowiada.

Dbanie o ziemię i zwierzęta

Pasterz, który troskliwie chowa bydło i uprawia ziemię, robi coś świętego. Woda, ogień i ziemia mają być czyste.

Dobro w końcu zwycięży

Zaratustra wierzył, że historia ma kierunek i że kiedyś zło zostanie pokonane, a świat odnowiony. Ta myśl o końcu czasów i sądzie wpłynęła później na judaizm, chrześcijaństwo i islam.

Jego słowa

„Wysłuchajcie uszami tego, co najlepsze, spójrzcie na to jasnym umysłem. Niech każdy mężczyzna i każda kobieta sam dokona wyboru.”
Gathy, Jasna 30,2 (w swobodnym przekładzie)
„Dobre myśli, dobre słowa, dobre czyny.”
dawna formuła zaratusztriańska

Legendy i opowieści

Dziecko, które się śmiało

Legenda mówi, że Zaratustra jako jedyny człowiek na świecie nie zapłakał przy narodzinach, tylko się roześmiał. Złe moce tak się przestraszyły, że próbowały go zabić. Rzucono go pod kopyta stada, ale największy wół stanął nad niemowlęciem i je osłonił.

Wieczny ogień

W świątyniach ognia w Iranie i Indiach płoną ognie, których nie gasi się od stuleci. Ogień w Jazdzie ma płonąć nieprzerwanie od czasów starożytnych. Wyznawcy nie czczą samego płomienia. To znak światła i prawdy.

To legendy i opowieści, nie relacje historyczne.

Co dodano później

Gathy to tylko mała część świętych ksiąg. Reszta Awesty, rozbudowane rytuały, przepisy o czystości i cała kasta kapłanów, czyli magów, powstały później. W czasach imperium Sasanidów zaratusztrianizm stał się religią państwową z własnymi dogmatami. Sam Zaratustra mówił przede wszystkim o osobistym wyborze i dobrym życiu.

Ciekawostka

Magowie, którzy według Ewangelii Mateusza przyszli z darami do Betlejem, byli najpewniej kapłanami zaratusztriańskimi ze wschodu. Dlatego Trzej Królowie mają w sobie coś z dawnego Iranu. A Nietzsche użył imienia Zaratustry w swojej książce, ale jej treść nie ma nic wspólnego z prawdziwym prorokiem.

Bliski Wschód: inni nauczyciele

Źródła