
Rumi
1207–1273 · urodzony w Balch w dzisiejszym Afganistanie, żył w Konyi w Turcji
Uczony, który po spotkaniu wędrownego derwisza zaczął pisać najpiękniejsze wiersze o miłości do Boga.
Postać historyczna.
Kim był
Rumi był synem kaznodziei. Jako dziecko uciekał z rodziną przed Mongołami przez pół Azji, aż osiedli w Konyi w Anatolii. Został szanowanym uczonym, prawnikiem i nauczycielem, miał setki uczniów.
W 1244 roku spotkał wędrownego derwisza, Szamsa z Tebrizu. To spotkanie wywróciło jego życie. Przez miesiące rozmawiali tylko ze sobą, a uczniowie byli zazdrośni. Szams zniknął, wrócił i zniknął drugi raz, prawdopodobnie na zawsze. Z tęsknoty za nim Rumi zaczął pisać wiersze i wirować w tańcu.
Zostawił ogromny zbiór poezji: Masnawi, czyli ponad dwadzieścia pięć tysięcy wierszowanych dwuwierszy, oraz tysiące lirycznych gazeli. Pisał po persku. Na jego pogrzeb przyszli muzułmanie, chrześcijanie i Żydzi.
Czego uczył
Miłość jako droga do Boga
Dla Rumiego miłość nie jest tylko uczuciem, ale siłą, która prowadzi człowieka z powrotem do źródła. Tęsknota, nawet ból rozstania, jest dobrym znakiem, bo pokazuje, skąd przyszliśmy.
Rozłąka trzciny
Masnawi zaczyna się od fletu z trzciny, który płacze, bo wycięto go z trzcinowiska. Tak samo dusza tęskni za domem.
Wewnętrzna przemiana
Nie wystarczy przestrzegać zewnętrznych reguł. Trzeba przetopić w sobie pychę, chciwość i gniew.
Ponad podziałami
Pisał, że lampy są różne, ale światło jest jedno. Do jego kręgu przychodzili ludzie różnych wyznań.
Jego słowa
„Posłuchaj trzciny, jak opowiada, jak skarży się na rozłąkę.”
Masnawi, pierwszy wers
„Lampy są różne, ale światło jest to samo.”
Masnawi, księga III (w swobodnym przekładzie)
„Rana to miejsce, przez które wpada do ciebie światło.”
przypisywane Rumiemu, w popularnym przekładzie
Legendy i opowieści
Księgi w sadzawce
Opowieść mówi, że gdy Szams po raz pierwszy zobaczył Rumiego, ten siedział nad sadzawką z cennymi księgami. Szams wrzucił je do wody. Rumi krzyknął z żalu, a derwisz wyciągnął księgi suche i powiedział: to jest coś, czego ty nie znasz.
Taniec wirujących derwiszy
Rumi szedł przez targ złotników, a rytmiczne uderzenia młotków brzmiały mu jak imię Boga. Zaczął wirować na środku ulicy. Z tego wziął się taniec derwiszy zakonu Mewlewi: prawa dłoń zwrócona do nieba, lewa do ziemi, a człowiek jest pomiędzy.
To legendy i opowieści, nie relacje historyczne.
Co dodano później
Zakon wirujących derwiszy założył dopiero syn Rumiego, Sułtan Walad, i dopiero on ułożył ceremonię sema. Na Zachodzie krąży mnóstwo cytatów podpisanych jego imieniem, których nigdy nie napisał. Wiele popularnych przekładów pomija też islamskie tło jego poezji, choć Rumi był pobożnym muzułmaninem i cytował Koran w co drugim wierszu.
Ciekawostka
Rumi jest od lat jednym z najlepiej sprzedających się poetów w Stanach Zjednoczonych, choć pisał osiemset lat temu po persku. UNESCO ogłosiło 2007 rok rokiem Rumiego.
Zaratustra
Mojżesz
Jezus z Nazaretu
Mahomet
Baal Szem Tow