Wejdź do lasu
Baal Szem Tow
Bliski Wschód · judaizm, chasydyzm

Baal Szem Tow

ok. 1698–1760 · Podole, Międzybóż, ziemie dawnej Rzeczypospolitej

Uzdrowiciel z Podola, który uczył, że Bogu najmilsza jest radość i szczera modlitwa prostego człowieka.

Postać historyczna.

Otwórz z ilustracjamiobrazy, legendy i inni nauczyciele

Kim był

Izrael ben Eliezer urodził się w biednej rodzinie na Podolu, w ówczesnej Rzeczypospolitej. Wcześnie został sierotą. Był pomocnikiem nauczyciela, stróżem w synagodze, kopał glinę w Karpatach, prowadził z żoną karczmę. Godzinami chodził samotnie po lasach i górach.

Około trzydziestki dał się poznać jako baal szem, czyli uzdrowiciel, który pomagał ziołami, amuletami i modlitwą. Osiadł w Międzybożu i zebrał wokół siebie uczniów. Nie napisał żadnej książki. Jego nauki znamy z zapisków uczniów i z setek opowieści.

Po jego śmierci ruch chasydzki rozlał się po całej Polsce, Litwie i Ukrainie. W XIX wieku wyznawała go spora część Żydów Europy Wschodniej.

Czego uczył

Bóg jest wszędzie

Nie ma miejsca, w którym nie byłoby Boga. Iskry świętości są w każdej rzeczy, w jedzeniu, pracy, rozmowie i w przyrodzie.

Radość zamiast smutku

Smutek i ciągłe umartwianie się oddalają od Boga. Pieśń, taniec i radość potrafią więcej niż posty.

Serce ważniejsze niż uczoność

Prosty człowiek, który modli się szczerze, jest Bogu bliższy niż uczony, który zna księgi, ale ma zimne serce.

Świętość w codzienności

Służyć Bogu można przy pracy w polu, w kuźni i przy stole, jeśli robi się to z uwagą i dobrą intencją.

Jego słowa

„Zapomnienie prowadzi do wygnania, a pamięć jest tajemnicą odkupienia.”
przypisywane Baal Szem Towowi
„Gdzie są myśli człowieka, tam jest cały człowiek.”
z nauk zapisanych przez uczniów

Legendy i opowieści

Gwizd pastuszka

W Jom Kipur, najświętszy dzień roku, do synagogi przyszedł chłopiec pasterz, który nie umiał czytać modlitw. Wyjął fujarkę i zagrał z całych sił. Ludzie oburzyli się na taki skandal, ale Baal Szem Tow powiedział, że właśnie ten dźwięk przebił niebiosa i poniósł do Boga modlitwy wszystkich zebranych.

Ogień w lesie

Chasydzka opowieść mówi, że kiedy Baal Szem Tow miał trudną sprawę, szedł w pewne miejsce w lesie, rozpalał ogień i odmawiał modlitwę, a cud się wydarzał. Jego uczeń znał już tylko miejsce i modlitwę. Następny tylko miejsce. A ostatni powiedział: nie umiemy rozpalić ognia ani odmówić modlitwy, nie znamy miejsca, ale możemy opowiedzieć tę historię. I to wystarczyło.

To legendy i opowieści, nie relacje historyczne.

Co dodano później

Po śmierci Beszta ruch podzielił się na wiele dworów, którymi rządzili cadykowie, często dziedziczący władzę po ojcach. Z czasem chasydyzm, który zaczynał jako bunt przeciw sztywnej uczoności, sam stał się bardzo tradycyjny, z surowymi obyczajami. Najwięcej z ducha Beszta przetrwało w opowieściach.

Ciekawostka

To polski wkład w duchowość świata: chasydyzm narodził się na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej. Do dziś tysiące chasydów pielgrzymują do grobów cadyków w Leżajsku, Lelowie czy Bobowej.

Bliski Wschód: inni nauczyciele

Źródła