Wejdź do lasu
Zwierzęta lasu

Węże i jaszczurki w Polsce

jak je rozpoznać i co zrobić po ukąszeniu żmii

W Polsce żyje osiem gatunków gadów: cztery węże, trzy jaszczurki i jeden żółw. Do listy dawniej dopisywano też jaszczurkę zieloną, ale nie ma jej pewnych współczesnych stwierdzeń w naszym kraju. Jadowita jest tylko żmija zygzakowata. Wszystkie pozostałe węże i jaszczurki są dla człowieka niegroźne, a wiele z nich ginie, bo ktoś wziął je za żmiję.

Jak odróżnić żmiję od niegroźnych węży i padalca

ŻmijaZaskroniecGniewoszPadalec
JadTAK, jadowitanie, niejadowitynie, niejadowitynie, niejadowity
Źrenicapionowa, jak u kotaokrągłaokrągłaokrągła, mruga powiekami
Głowaszeroka, wyraźnie oddzielona od szyi, ciemny znak X lub V na wierzchudwie żółte lub pomarańczowe plamy za głowąwąska, ciemny pasek przez oko, ciemna plama na karkunie odcina się od tułowia
Grzbietciągły ciemny zygzak (u czarnych żmij niewidoczny)szary lub oliwkowy, drobne ciemne plamkirzędy drobnych plam, bez ciągłego zygzakagładki i lśniący jak metal, miedziany lub szary
Sylwetkakrępa, do ok. 70 cm, krótki ogonsmukły, często ponad 1 msmukły, 60–75 cmdo ok. 50 cm, gruby jak ołówek
Gdzietorfowiska, wrzosowiska, zręby, polany, góryprzy wodzie, w ogrodach i na łąkachsuche, kamieniste zbocza, głównie na południuwilgotne lasy, ogrody, pod deskami i kamieniami

Same kolory zawodzą: bywają czarne żmije bez zygzaka i czarne zaskrońce. Jeśli nie masz pewności, traktuj węża jak żmiję: zatrzymaj się, cofnij spokojnie o kilka kroków i daj mu odejść.

Ukąszenie przez żmiję: co robić

Żmija nie atakuje. Gryzie w obronie, gdy ktoś na nią nadepnie, usiądzie albo chwyci ją ręką. Najczęściej ukąszona jest stopa, kostka lub dłoń. Część ukąszeń jest „sucha”, bez jadu, ale po każdym trzeba jechać do szpitala, bo objawy mogą narastać przez kilka godzin. Zgony w Polsce zdarzają się bardzo rzadko. Najbardziej narażone są małe dzieci, osoby starsze, przewlekle chore i uczulone.

Objawy

Pierwsza pomoc

Czego nie robić

Pies: Psy są kąsane częściej niż ludzie, zwykle w pysk lub łapę. Obrzęk pyska rośnie szybko i może utrudnić oddychanie. Nieś psa na rękach, jeśli możesz, i od razu jedź do weterynarza.

W szpitalu: Lekarz obserwuje poszkodowanego zwykle przez dobę. Surowicę przeciw jadowi żmii podaje się tylko przy ciężkich objawach, w szpitalu.

Jak uniknąć ukąszenia

Co mówi prawo

Wszystkie dziko żyjące gady w Polsce są chronione, także żmija. Nie wolno ich zabijać, łapać, przetrzymywać, przenosić ani niszczyć ich jaj i kryjówek. Ochrona ścisła: gniewosz plamisty, wąż Eskulapa, żółw błotny. Ochrona częściowa: żmija zygzakowata, zaskroniec, jaszczurka zwinka, jaszczurka żyworodna, padalec.

Gatunki

Otwórz w GrzyboMapszdjęcia do rozpoznania każdego gatunku

Źródła