
Gniewosz plamisty
Coronella austriaca
Niewielki, niejadowity wąż, często mylony ze żmiją i niesłusznie zabijany. Ma ciemną plamę w kształcie serca lub podkowy na karku i ciemny pasek przez oko. Poluje głównie na jaszczurki, które oplata i obezwładnia ciałem.
Jak rozpoznać
- 60–75 cm długości, smukły
- brązowy lub szarawy, z dwoma lub czterema rzędami ciemnych plam na grzbiecie
- okrągła źrenica (żmija ma pionową)
- głowa słabo odgraniczona od szyi, ciemny pasek od nozdrza przez oko
- brak wyraźnego zygzaka na grzbiecie
Gdzie żyje
Głównie województwa świętokrzyskie, małopolskie i podkarpackie, rzadziej Pomorze Zachodnie. Suche, nasłonecznione zbocza, polany, kamieniołomy, nasypy kolejowe, murki i zręby.
Kiedy go zobaczysz
Od kwietnia do października, w ciepłe dni. Młode rodzą się pod koniec sierpnia i we wrześniu.
Ślady
Wylinki pod kamieniami i w szczelinach murków. Rzadko widywany, bo kryje się pod kamieniami i deskami.
Gdy go spotkasz
Nie łap i nie zabijaj. Podniesiony wąż może ugryźć, ale nie ma jadu. Jeśli nie wiesz, czy to żmija, odejdź spokojnie na kilka kroków i pozwól mu odpełznąć. Nie wypalaj traw, bo to jedna z głównych przyczyn ginięcia gniewoszy.
Z czym łatwo pomylić
Najczęściej ze żmiją, dlatego bywa zabijany. Gniewosz ma okrągłą źrenicę, wąską głowę z ciemnym paskiem przez oko i rzędy drobnych plam zamiast ciągłego zygzaka. Żmija ma pionową źrenicę i znak X lub V na głowie. Z bliska trudno to ocenić bez ryzyka, więc gdy masz wątpliwości, odejdź.
Ciekawostka
Samica nie składa jaj, tylko rodzi od 4 do 19 żywych młodych długości 10–15 cm. Dawna polska nazwa gniewosza to miedzianka, od miedzianej barwy ciała.