
Żmija zygzakowata
Vipera berus
Jedyny jadowity wąż Polski. Jest płochliwa i gryzie tylko w obronie, gdy ktoś na nią nadepnie lub ją chwyta. Rodzi żywe młode.
Jak rozpoznać
- ciemny zygzak wzdłuż grzbietu (u czarnych osobników niewidoczny)
- pionowa, szczelinowata źrenica
- krępa, krótka sylwetka do ok. 70 cm
- ubarwienie szare, brązowe, miedziane lub całkiem czarne
Gdzie żyje
Cała Polska, ale wyspowo: torfowiska, wrzosowiska, skraje borów, zręby, polany, w górach.
Kiedy go zobaczysz
Od kwietnia do października, w ciepłe ranki wygrzewa się na słońcu.
Ślady
Wylinki (zrzucona skóra) wśród traw i kamieni.
Gdy go spotkasz
Nie dotykaj i nie zabijaj, odsuń się powoli. Na grzybobranie zakładaj wysokie buty i patrz pod nogi. Po ukąszeniu: zachowaj spokój, zadzwoń na 112, zdejmij pierścionki i obcisłe rzeczy, unieruchom kończynę. Nie wysysaj, nie nacinaj i nie zakładaj opaski uciskowej. Szczególnie groźne jest ukąszenie dziecka.
Z czym łatwo pomylić
Najczęściej z gniewoszem plamistym i padalcem, czasem z zaskrońcem. Żmija ma pionową źrenicę, szeroką głowę wyraźnie oddzieloną od szyi i krępe ciało z krótkim ogonem. Gniewosz ma okrągłą źrenicę i rzędy plam zamiast ciągłego zygzaka, zaskroniec żółte plamy za głową, a padalec mruga powiekami i ma gładką, lśniącą skórę. Czarne żmije nie mają widocznego zygzaka, więc czarnego węża zawsze omijaj z daleka.
Ciekawostka
Część ukąszeń jest 'sucha', bez wstrzyknięcia jadu, ale każde wymaga oceny lekarza.
Z dawnych wierzeń
W polskich podaniach żmije mają swoją królową ze złotą koroną. Kto ją zdobędzie, zrozumie mowę zwierząt albo znajdzie skarby. Wierzono też, że 14 września, w święto Podwyższenia Krzyża, węże chowają się pod ziemię na zimę. Suszona żmija była składnikiem dawnych leków, a dziś jad węży bada się jako źródło nowych leków na serce i krzepliwość krwi.