
Grusza pospolita (ulęgałka)
Pyrus communis
Dziko rosnąca grusza, której cierpkie owoce nazywa się ulęgałkami, spotykana na miedzach, przy drogach, czasem w lasach i zaroślach. To kompleks mieszańców, z którego wywodzą się grusze sadownicze. W Polsce krzyżuje się z gruszą polną, dlatego czysta dzika grusza jest dziś trudna do znalezienia.
Jak rozpoznać
- Drzewo do 20 m, korona piramidalna, u starych drzew kopulasta.
- Kora szaroczarna, spękana w dość regularne prostokąty.
- Liście połyskujące, skórzaste, drobno piłkowane, z ogonkiem prawie tak długim jak blaszka.
- Kwiaty białe z czerwonawymi pylnikami; dzikie młode drzewa mają liczne, mocne ciernie.
Gdzie żyje
W całym kraju na polach, miedzach i przy drogach, czasem w lasach i zaroślach. Gatunek trwale zadomowiony w Polsce.
Owoce i nasiona
Dzikie gruszki są twarde, cierpkie i pełne komórek kamiennych. Nadają się do jedzenia dopiero po kilkutygodniowym uleżeniu.
Jakie grzyby rosną pod nim
- dzwonkówka tarczowata (pod różowatymi; łatwo pomylić z trującymi dzwonkówkami)
- nagoć sawinowa (wywołuje rdzę gruszy, przechodzi z jałowca sabińskiego)
- czyreń śliwowy
- opieńka miodowa
Dawniej
Drewno czerwonobrązowe, twarde i łatwe w obróbce: przyrządy kreślarskie, fortepiany, meble, intarsje, matryce drzeworytnicze. Z ulęgałek robiono wódki i nalewki.
Najsłynniejszy w Polsce
Najstarsza grusza w Polsce rośnie w Nekli koło Wrześni (woj. wielkopolskie): wysokość 18 m, obwód 329 cm (2005 r.); w 1992 r. jej wiek oszacowano na 192 lata.
Ciekawostka
Na świecie uprawia się około 5000 odmian gruszy europejskiej. Grusza może żyć do 300 lat.