
Cenne skarby natury
Kryształ górski i minerały ze Strzegomia
W kamieniołomie: tylko za zgodą
Druzy kwarcu w pegmatytach granitu.
Jak rozpoznać
- Sześciokątne słupki zakończone piramidką, z poprzecznymi prążkami.
- Bezbarwne (kryształ górski), brązowe (kwarc dymny) albo czarne (morion).
- Rysują szkło; obok bywają skalenie, fluoryt, stilbit, epidot.
Gdzie szukać w Polsce
- Kamieniołomy granitu wokół Strzegomia (woj. dolnośląskie): Druzy w pegmatytach zachodniej części masywu; opisano tu 57 minerałów.
- Kostrza: łomy Wekom II i Kwarc (woj. dolnośląskie): Znane kieszenie z kwarcem dymnym i fluorytem.
- Karkonosze: Szklarska Poręba (woj. dolnośląskie): W Karkonoskim Parku Narodowym zbierać nie wolno.
Ile jest wart
ok. 650–2400 zł za okaz kryształu.
Na aukcjach 180–650 USD. Drobne kryształy kosztują dużo mniej; o cenie decydują rozmiar, połysk i towarzyszące minerały.
Stan: aukcje i oferty 2020–2026, źródła: Earthwonders, MineralAuctions.
Czy wolno zabrać
W kamieniołomie: tylko za zgodą.
- Zbieranie okazów do kolekcji bez robót górniczych nie wymaga koncesji.
- Strzegomskie łomy to czynne zakłady: wejście tylko za zgodą, w kasku, poza strzelaniem.
- Na hałdach i w nieczynnych łomach pytaj o zgodę właściciela terenu.
- W parkach narodowych i rezerwatach nie wolno zabierać minerałów.
Podstawa: prawo geologiczne i górnicze, art. 4; ustawa o ochronie przyrody, art. 15 ust. 1 pkt 8.
Z dawnych wierzeń
Grecy wierzyli, że kryształ górski to lód zamrożony tak mocno, że już nigdy nie odtaje, i stąd słowo kryształ, które po grecku znaczyło lód. Z kryształowych kul wróżono w średniowieczu i jeszcze w czasach elżbietańskich w Anglii.
Ciekawostka
Muzeum Geologiczne PIG pokazywało 22-centymetrowy kwarc dymny z kamieniołomu „Kwarc” w Kostrzy.
Skamieniałości: amonity i belemnity
Meteoryty: Morasko i Pułtusk
Czego NIE wolno zabierać
Czarny dąb