
Meteoryty: Morasko i Pułtusk
Za zgodą właściciela gruntu
Podcast
Żelazny deszcz pod Poznaniem i kamienny nad Pułtuskiem.
Jak rozpoznać
- Ciężki; żelazny przyciąga magnes, kamienny słabiej.
- Cienka czarna skorupa obtopieniowa, wgłębienia jak odciski palców.
- Żużel jest pęcherzykowaty i lżejszy; zwykły kamień nie ma skorupy ani ziaren metalu.
Gdzie szukać w Polsce
- Rezerwat Meteoryt Morasko, Poznań (woj. wielkopolskie): Kratery sprzed ok. 5 tys. lat. Szukanie i kopanie zakazane.
- Pola na wschód od Pułtuska (woj. mazowieckie): Spadek 30 stycznia 1868 r.; pola prywatne.
- Muzeum Ziemi PAN, Warszawa (woj. mazowieckie): Wystawa meteorytów z Pułtuska i Łowicza.

Ile jest wart
od kilkunastu zł do ponad 1000 zł za gram, zależnie od typu.
W ofertach od kilku do kilkuset euro za gram. Prasa liczyła Morasko po ok. 4 zł/g, ale naukowcy uznają taką wycenę za zaniżoną; rzadkie meteoryty kosztują nawet tysiące zł za gram.
Stan: 2024–2026, źródła: kb.pl, money.pl, National Geographic.
Czy wolno zabrać
Za zgodą właściciela gruntu.
- Polskie prawo nie mówi wprost, czyj jest meteoryt; prawnicy spierają się, czy należy do znalazcy, czy do właściciela gruntu.
- Szukaj tylko za zgodą właściciela gruntu; w rezerwacie Morasko nie wolno.
- Wywóz meteorytu za granicę wymaga zezwolenia.
- Szukanie wykrywaczem metali wymaga pozwolenia konserwatora zabytków.
Podstawa: ustawa o ochronie przyrody, art. 121; ustawa o ochronie zabytków, art. 36 ust. 1 pkt 12.
Z dawnych wierzeń
Kamienie z nieba wszędzie uchodziły za święte. Meteoryt, który spadł w Ensisheim w Alzacji w tysiąc czterysta dziewięćdziesiątym drugim roku, powieszono w kościele na łańcuchu, żeby nie odleciał. W Polsce najsłynniejszy jest deszcz meteorytów pod Pułtuskiem w tysiąc osiemset sześćdziesiątym ósmym roku.
Ciekawostka
Pod Moraskiem wykopano w 2012 r. żelazny okaz ważący 261 kg, największy meteoryt znaleziony w Polsce.

Czego NIE wolno zabierać
Czarny dąb
Bursztyn bałtycki
Czeczota