Teoria słońcaW Rzymie 25 grudnia obchodzono narodziny Niezwyciężonego Słońca, czyli Sol Invictus. Część badaczy uważa, że chrześcijanie wybrali tę datę, żeby zastąpić pogańskie święto. To teoria, a nie pewny fakt.
Skąd się wzięła Wigilia
Chrześcijańskie święto i dużo starsze święto przesilenia
Wigilia jest świętem chrześcijańskim, czyli wieczorem przed narodzinami Jezusa. Wiele jej zwyczajów jest jednak starszych od chrześcijaństwa w Polsce. Spróbujmy oddzielić to, co wiemy na pewno, od tego, co jest tylko teorią.
Co wiemy na pewno
- Ewangelie nie podają daty narodzin Jezusa. Pierwszy zapis o świętowaniu 25 grudnia pochodzi z Rzymu i dotyczy roku 336.
- Słowo „wigilia” pochodzi od łacińskiego vigilia, czyli czuwanie. Chodzi o czuwanie w noc przed świętem.
- Polska Wigilia z opłatkiem, siankiem i dwunastoma potrawami ukształtowała się w ciągu wielu stuleci. Część zwyczajów, na przykład choinka i karp, jest całkiem nowa.
Dlaczego 25 grudnia
Teoria słońcaW Rzymie 25 grudnia obchodzono narodziny Niezwyciężonego Słońca, czyli Sol Invictus. Część badaczy uważa, że chrześcijanie wybrali tę datę, żeby zastąpić pogańskie święto. To teoria, a nie pewny fakt.
Teoria rachunkuInni badacze wskazują, że dawni chrześcijanie przyjmowali 25 marca jako dzień poczęcia Jezusa. Dziewięć miesięcy później wypada właśnie 25 grudnia.Słowiańskie Szczodre Gody
Zanim chrześcijaństwo przyszło na ziemie polskie, Słowianie świętowali przesilenie zimowe, czyli najdłuższą noc w roku. Po niej dzień zaczyna rosnąć, więc było to święto powrotu światła. W polskiej tradycji ten czas nazywano Godami albo Szczodrymi Godami.
Wiele wigilijnych zwyczajów pasuje do tego dawnego święta: snop zboża w kącie izby, wróżby na urodzaj, jedzenie dla zmarłych przodków i obchodzenie domów z życzeniami. Trzeba jednak uczciwie powiedzieć, że o wierzeniach dawnych Słowian wiemy niewiele i głównie z późniejszych zapisów etnografów. Dlatego wiele takich powiązań to rozsądne przypuszczenia, a nie pewna wiedza.
Przesłanie, nie tylko obyczaj
Pod całą tą warstwą obyczajów jest prosta myśl, wspólna dla wielu kultur: w najciemniejszą noc roku ludzie siadają razem, dzielą się jedzeniem, godzą się i robią miejsce dla obcego. Sam Jezus według Ewangelii mówił o miłości bliźniego, przebaczeniu i trosce o ubogich, a pusty talerz przy stole to właśnie taki gest.
Najczęstsze pytania
Dlaczego Boże Narodzenie obchodzimy 25 grudnia?
Ewangelie nie podają daty narodzin Jezusa. Są dwie główne teorie: chrześcijanie zastąpili rzymskie święto Niezwyciężonego Słońca albo wyliczyli datę od dnia poczęcia przyjętego na 25 marca. Pierwszy zapis o świętowaniu 25 grudnia pochodzi z Rzymu z 336 roku.
Czy Wigilia ma pogańskie korzenie?
Sama Wigilia jest świętem chrześcijańskim, ale część jej zwyczajów, na przykład snop zboża, wróżby czy jedzenie dla dusz przodków, prawdopodobnie pochodzi z dawnych obrzędów przesilenia zimowego.
Co to były Szczodre Gody?
Tak nazywa się dawne słowiańskie święto przesilenia zimowego, czyli powrotu słońca po najdłuższej nocy w roku. Wiedza o nim pochodzi głównie z późniejszych zapisów zwyczajów ludowych.
Grzyby na Wigilię
12 potraw wigilijnych
Zwyczaje wigilijne