Wejdź do lasu
Skąd się wzięła Wigilia
ilustracja AI
Wigilia · Historia

Skąd się wzięła Wigilia

Chrześcijańskie święto i dużo starsze święto przesilenia

Wigilia jest świętem chrześcijańskim, czyli wieczorem przed narodzinami Jezusa. Wiele jej zwyczajów jest jednak starszych od chrześcijaństwa w Polsce. Spróbujmy oddzielić to, co wiemy na pewno, od tego, co jest tylko teorią.

Co wiemy na pewno

Dlaczego 25 grudnia

Teoria słońcaTeoria słońcaW Rzymie 25 grudnia obchodzono narodziny Niezwyciężonego Słońca, czyli Sol Invictus. Część badaczy uważa, że chrześcijanie wybrali tę datę, żeby zastąpić pogańskie święto. To teoria, a nie pewny fakt.
Teoria rachunkuTeoria rachunkuInni badacze wskazują, że dawni chrześcijanie przyjmowali 25 marca jako dzień poczęcia Jezusa. Dziewięć miesięcy później wypada właśnie 25 grudnia.

Słowiańskie Szczodre Gody

Zanim chrześcijaństwo przyszło na ziemie polskie, Słowianie świętowali przesilenie zimowe, czyli najdłuższą noc w roku. Po niej dzień zaczyna rosnąć, więc było to święto powrotu światła. W polskiej tradycji ten czas nazywano Godami albo Szczodrymi Godami.

Wiele wigilijnych zwyczajów pasuje do tego dawnego święta: snop zboża w kącie izby, wróżby na urodzaj, jedzenie dla zmarłych przodków i obchodzenie domów z życzeniami. Trzeba jednak uczciwie powiedzieć, że o wierzeniach dawnych Słowian wiemy niewiele i głównie z późniejszych zapisów etnografów. Dlatego wiele takich powiązań to rozsądne przypuszczenia, a nie pewna wiedza.

Przesłanie, nie tylko obyczaj

Pod całą tą warstwą obyczajów jest prosta myśl, wspólna dla wielu kultur: w najciemniejszą noc roku ludzie siadają razem, dzielą się jedzeniem, godzą się i robią miejsce dla obcego. Sam Jezus według Ewangelii mówił o miłości bliźniego, przebaczeniu i trosce o ubogich, a pusty talerz przy stole to właśnie taki gest.

Mistyka: nauczyciele duchowi i ich przesłanie →

Najczęstsze pytania

Dlaczego Boże Narodzenie obchodzimy 25 grudnia?

Ewangelie nie podają daty narodzin Jezusa. Są dwie główne teorie: chrześcijanie zastąpili rzymskie święto Niezwyciężonego Słońca albo wyliczyli datę od dnia poczęcia przyjętego na 25 marca. Pierwszy zapis o świętowaniu 25 grudnia pochodzi z Rzymu z 336 roku.

Czy Wigilia ma pogańskie korzenie?

Sama Wigilia jest świętem chrześcijańskim, ale część jej zwyczajów, na przykład snop zboża, wróżby czy jedzenie dla dusz przodków, prawdopodobnie pochodzi z dawnych obrzędów przesilenia zimowego.

Co to były Szczodre Gody?

Tak nazywa się dawne słowiańskie święto przesilenia zimowego, czyli powrotu słońca po najdłuższej nocy w roku. Wiedza o nim pochodzi głównie z późniejszych zapisów zwyczajów ludowych.

Więcej o Wigilii

Przepisy w aplikacjigotowanie krok po krokuAtlas grzybównaucz się rozpoznawać grzyby, zanim je zbierzesz

Źródła