
Sosna limba
Pinus cembra
Górska sosna o pięciu igłach w pęczku, w Polsce dziko rośnie tylko w Tatrach. Rośnie bardzo wolno i żyje zwykle 200 do 400 lat. Jej duże, bezskrzydłe nasiona rozsiewa orzechówka, która chowa je w ziemi na zimę.
Jak rozpoznać
- Igły po pięć w pęczku, sztywne, żywozielone, długości 7 do 9 cm.
- Szyszki jajowate, 5 do 8 cm długości, dojrzałe jasnobrązowe; rzadko otwierają się same, zwykle opadają w całości.
- Młode gałązki grube i rdzawo owłosione.
- Korona gęsta, za młodu stożkowata, konary często sięgają niemal do ziemi.
Gdzie żyje
W Tatrach, głównie na wysokości 1300 do 1700 m n.p.m., najliczniej w pobliżu Morskiego Oka i Doliny Roztoki. Sadzona także w Sudetach, na Babiej Górze i w parkach. Poza Polską w Alpach i Karpatach.
Owoce i nasiona
Nasiona, zwane orzeszkami limbowymi, są jadalne i dawniej je zbierano. Limba jest w Polsce pod ochroną częściową, a w Tatrzańskim Parku Narodowym nie wolno niczego zbierać, więc nie zrywaj szyszek ani nasion.
Jakie grzyby rosną pod nim
- maślak limbowy (w Polsce tylko w Tatrzańskim Parku Narodowym)
- maślak syberyjski (chroniony)
- maślak wejmutkowy
- zasłonak krętonogi
- strzępiak porysowany (trujący, zawiera muskarynę)
Dawniej
Drewno miękkie, lekkie i trwałe, dawniej wszechstronnie używane. Z pędów destylowano olej limbowy, sprzedawany w okolicy Tatr jako lek do początku XIX wieku. Dziś sadzona jako drzewo ozdobne.
Najsłynniejszy w Polsce
Pomnikowa limba rośnie przy schronisku na Jaworzynie Krynickiej; według miejscowej tradycji posadził ją adiutant Józefa Piłsudskiego. Inne pomnikowe limby rosną m.in. w Liskowatem (obwód 170 cm, wysokość 15,5 m) i w Jedlinie-Zdroju.
Co mówią wierzenia
W Tatrach limbowe orzeszki uważano za lekarstwo na gruźlicę. To przekonanie ludowe, a nie potwierdzona metoda leczenia.
Ciekawostka
Limbę na stokach Krywania po słowackiej stronie Tatr oceniono na ponad 1200 lat, to najstarsze drzewo Słowacji. Pąki limby wytrzymują w zimie mróz do około minus 70 °C.