
Kleszcz pospolity
Ixodes ricinus
Najważniejszy dla zbieracza mieszkaniec runa, choć ma zaledwie kilka milimetrów. To pajęczak, który czeka na trawach i krzewach, a potem wkłuwa się w skórę i pije krew przez kilka dni. Przenosi m.in. boreliozę i kleszczowe zapalenie mózgu (KZM).
Jak rozpoznać
- Cztery pary odnóży u dorosłych, larwy mają trzy pary
- Samica rudobrązowa z czarną tarczką, po napiciu szara i wielkości ziarna grochu
- Nimfy mają ok. 1 mm i łatwo je przeoczyć
- Wkłuty kleszcz wygląda jak ciemna kropka lub mały pieprzyk
Gdzie żyje
Cała Polska. Lasy liściaste i mieszane, ich skraje, zarośla, wysokie trawy, paprocie, także parki miejskie.
Kiedy go zobaczysz
Aktywny od wczesnej wiosny do późnej jesieni, gdy jest powyżej kilku stopni. Szczyty zwykle w maju i czerwcu oraz we wrześniu i październiku.
Ślady
Nie zostawia widocznych śladów w lesie. Na ciele: wkłuty pajęczak, potem drobne zaczerwienienie. Rumień wędrujący to czerwona plama, często z przejaśnieniem w środku, która z dniami się powiększa.
Ślady
Close-up of human skin on a forearm showing erythema migrans: an expanding round red patch with paler centre around a tiny bite point, realistic medical-educational style, neutral soft light.
Gdy go spotkasz
Po każdym wyjściu do lasu obejrzyj całe ciało, także pachwiny, pachy, za uszami i skórę głowy u dzieci. Kleszcza usuń jak najszybciej: chwyć pęsetą lub przyrządem do kleszczy tuż przy skórze i wyciągnij zdecydowanym, równym ruchem. Nie smaruj go tłuszczem, masłem, alkoholem ani niczym innym i nie przypalaj, bo kleszcz może wtedy zwrócić więcej treści do rany. Potem zdezynfekuj skórę i narzędzie, umyj ręce. Obserwuj miejsce ukłucia przez około miesiąc. Idź do lekarza, gdy pojawi się powiększająca się czerwona plama (zwykle 3 do 30 dni po ukłuciu) albo gorączka, bóle głowy, mięśni i stawów czy objawy neurologiczne. Przed KZM chroni szczepienie, to jedyna choroba odkleszczowa, na którą można się zaszczepić.
Rola w lesie
Pasożyt ssaków, ptaków i gadów, pokarm dla niektórych ptaków. W przyrodzie jest ogniwem w krążeniu bakterii i wirusów między dzikimi zwierzętami, głównie gryzoniami, ptakami i sarnami.
Ciekawostka
Kleszcz nie skacze i nie spada z drzew. Wspina się na źdźbła i wyciąga przednie odnóża, na których ma narząd Hallera wyczuwający dwutlenek węgla i ciepło przechodzącego zwierzęcia. Wirus KZM może też przenieść się przez niepasteryzowane mleko zakażonych kóz, owiec lub krów.