
Rzodkiew zwyczajna
Raphanus sativus L.
Nazwy ludowe: rzodkiew czarna, rzodkiewka
Tradycyjne zastosowanie
Warzywo uprawiane od starożytności: rzodkiewka, rzodkiew biała i czarna (odmiana zimowa). W medycynie ludowej wyciągi z korzenia i części nadziemnych stosowano przy dolegliwościach żołądka, zakażeniach dróg moczowych i zapaleniach wątroby; w polskiej tradycji sok z czarnej rzodkwi z miodem podawano na kaszel i „na żółć”. Rzodkiew zawiera glukozynolany i izotiocyjaniany (ostry smak). Przegląd z 2019 r. opisuje działanie przeciwutleniające i ochronne dla wątroby w badaniach laboratoryjnych i na zwierzętach; badań klinicznych brak. Nie ma monografii EMA.
Jak wygląda
Roślina jedno- lub dwuletnia z grubym, mięsistym korzeniem: czerwonym i kulistym (rzodkiewka), białym i wydłużonym albo czarnym, z białym miąższem (rzodkiew czarna). Liście lirowate, dolne pierzastowrębne, szorstko owłosione. Kwiaty białe lub liliowe z wyraźną nerwacją, 4 płatki ułożone na krzyż, w gronie. Owoc to gąbczasta łuszczyna z paciorkowatymi przewężeniami.
Zbiór
Zbiera się: korzeń (zgrubiały), sok z korzenia.
Kiedy: maj, czerwiec, wrzesień, październik.
Postać: sok, syrop z miodem, kuchnia.
Sobowtóry
- rzodkiew świrzepa – dziki chwast pól, cienki, niezgrubiały korzeń
- chrzan – też ostry korzeń kapustowatych, ale długi i biały, z dużymi liśćmi
Gdzie rośnie
Uprawia się ją w ogrodach. Czarna rzodkiew ma ostry smak.
Legendy i dawne wierzenia
Herodot pisał, że budowniczowie piramid dostawali rzodkiew, cebulę i czosnek. W Meksyku w Oaxaca co roku 23 grudnia odbywa się Noc Rzodkiewek, gdy z rzodkiewek rzeźbi się figury.
Informacje mają charakter edukacyjny i opisują tradycyjne stosowanie wg monografii EMA/HMPC (Europejskiej Agencji Leków i jej komitetu ds. leków roślinnych).Nie zastępują porady lekarza ani farmaceuty. Nigdy nie spożywaj rośliny, której nie rozpoznajesz na 100%.
