
Gorysz miarz
Peucedanum ostruthium (L.) W.D.J. Koch (syn. Imperatoria ostruthium L.)
Nazwy ludowe: miarz, imperatoria, cesarskie ziele, Rhizoma Imperatoriae
Tradycyjne zastosowanie
Dawniej uprawiany w wiejskich ogródkach jako roślina lecznicza. Kłącze stosowano przy przewlekłych zaburzeniach żołądkowo-jelitowych i dolegliwościach wątroby, jako środek ogólnie wzmacniający. W Alpach do dziś przyprawia się nim wódki ziołowe. Zawiera olejek eteryczny i kumaryny, m.in. ostrutynę i furanokumaryny (imperatoryna, oksypeucedanina). Badania dotyczą komórek i bakterii w laboratorium; brak badań klinicznych i monografii EMA.
Jak wygląda
Bylina 30–100 cm o mocnym, korzennym zapachu, z wrzecionowatym, wielogłowym kłączem i podziemnymi rozłogami. Liście dolne długoogonkowe, 1–3-krotnie trójdzielne, o szerokich, ząbkowanych, często trójklapowych odcinkach do 10 cm. Kwiaty białe lub różowawe w okazałym baldachu złożonym z 20–50 baldaszków. Owoce okrągławe, płaskie, z oskrzydlonymi brzegami.
Zbiór
Zbiera się: kłącze.
Kiedy: marzec, kwiecień, wrzesień, październik.
Postać: odwar, nalewka, przyprawa do wódek.
Sobowtóry
- szalej jadowity i inne trujące selerowate z białymi baldachami – zwłaszcza nad wodą
- dzięgiel leśny i arcydzięgiel – też białe baldachy w górach; liście i zapach inne
- barszcz Sosnowskiego – olbrzymi, silnie fototoksyczny; groźny przy dotyku
Gdzie rośnie
Rośnie w górach, na wilgotnych łąkach i przy potokach. W Polsce rzadki.
Legendy i dawne wierzenia
W Alpach gorysz nazywano lekiem na wszystko i sadzono przy chatach. Wierzono, że chroni przed dżumą i czarami.
Informacje mają charakter edukacyjny i opisują tradycyjne stosowanie wg monografii EMA/HMPC (Europejskiej Agencji Leków i jej komitetu ds. leków roślinnych).Nie zastępują porady lekarza ani farmaceuty. Nigdy nie spożywaj rośliny, której nie rozpoznajesz na 100%.


