
Leśny internet
Czy drzewa rozmawiają przez grzyby?
◐ Badane
Podcast
Leśniczka z Kanady pokazała, że węgiel wędruje pod ziemią od brzozy do jodły. Świat usłyszał: drzewa mają internet, a stare drzewa-matki karmią młode. Ile z tego wiemy na pewno?
Kto: Suzanne Simard · Kiedy: 1997–2023 · Gdzie: Kolumbia Brytyjska, Kanada
Natura i wynalazek
Korzenie większości drzew współpracują z grzybami mikoryzowymi. Grzyb dostarcza wodę i sole mineralne, a drzewo oddaje mu cukry. Strzępki jednego grzyba mogą sięgać korzeni kilku drzew.
Na razie nie technika, tylko pomysł: projektowanie sieci rozproszonych na wzór leśnych połączeń oraz gospodarka leśna, która chroni grzyby w glebie.
Opowieść
Suzanne Simard wychowała się w kanadyjskich lasach, w rodzinie, która od pokoleń żyła z pracy w lesie. Została badaczką lasu na Uniwersytecie Kolumbii Brytyjskiej i zaczęła sprawdzać, co dzieje się pod ziemią między drzewami.
W 1997 roku w Nature opisała doświadczenie z oznaczonym węglem. Brzoza i daglezja w lesie wymieniały węgiel, i to więcej w jedną stronę niż w drugą. Gazety nazwały to „wood wide web”, czyli leśnym internetem.
Potem przyszły książki i filmy o drzewach-matkach, które rozpoznają swoje dzieci i wysyłają im pokarm i ostrzeżenia. Opowieść wzruszyła miliony ludzi.
W 2023 roku trzech badaczy, w tym Melanie Jones, współautorka pracy z 1997 roku, sprawdziło, co z tego jest potwierdzone. Wyszło, że dowody na powszechność takich sieci i przekazywanie pokarmu sadzonkom są niejednoznaczne, a na celowe karmienie potomstwa przez drzewa-matki nie ma żadnych opublikowanych dowodów.
Grzyby mikoryzowe są jednak naprawdę niezbędne dla lasu. Bez nich większość drzew rosłaby słabo. Pytanie nie brzmi, czy grzyby są ważne, tylko czy drzewa przez nie celowo ze sobą rozmawiają.
Jak to działa
- Wymiana: Grzyb oplata korzeń i wnika między jego komórki. Drzewo daje cukry, grzyb wodę, azot i fosfor.
- Wspólny grzyb: Jedna grzybnia może dotykać korzeni kilku drzew. Tak może powstać wspólna sieć.
- Kto komu daje: Oznaczony węgiel z jednego drzewa bywa znajdowany w drugim. Nie wiadomo jednak, ile z tego przeszło przez grzyba, a ile przez glebę, i czy drzewu to pomaga.
Śledztwo: fakty i teorie
Udokumentowane
- Większość drzew żyje w mikoryzie z grzybami.
- W doświadczeniu z 1997 roku oznaczony węgiel przeszedł między brzozą a daglezją.
- Jedna grzybnia potrafi połączyć korzenie kilku drzew.
Teorie
- Leśny internet. Argumenty zwolenników: Węgiel, azot i sygnały mogą wędrować przez grzybnię, a sadzonki blisko starych drzew czasem rosną lepiej. Co mówią dokumenty: Simard i in. (Nature, 1997) oraz kolejne prace jej zespołu.
- Opowieść przesadzona. Argumenty zwolenników: Wyniki z terenu bardzo się różnią i mają inne możliwe wyjaśnienia. Prace pozytywne są częściej cytowane. Co mówią dokumenty: Karst, Jones, Hoeksema (Nature Ecology and Evolution, 2023).
Czego nie wiemy: Jak często w lesie sieci grzybni naprawdę łączą wiele drzew naraz. Czy transport przez grzybnię ma znaczenie dla przeżycia sadzonek w naturalnym lesie. Czy grzyby przekazują coś na korzyść drzew, czy po prostu dbają o siebie.
Sprawdź sam
- Grzyby przy drzewach: Jesienią zanotuj, pod jakimi drzewami rosną koźlarze, maślaki i muchomory. Koźlarz babka trzyma się brzozy, maślak sosny albo modrzewia. To pary mikoryzowe.
- Białe nitki przy korzeniach: Ostrożnie odgarnij ściółkę przy cienkich korzeniach młodej sosny. Białe lub żółtawe otoczki na końcach korzonków to mikoryza.
- Dwie sadzonki: Posadź dwie sadzonki dębu: jedną w ziemi z lasu, drugą w kupnej ziemi z worka. Po pół roku porównaj ich wzrost.
Co wiadomo na pewno
Mikoryza i wymiana substancji między drzewem a grzybem są pewne. Wspólne sieci grzybni między drzewami istnieją, ale ich zasięg i znaczenie są sporne. Przegląd z 2023 roku (Karst, Jones, Hoeksema, Nature Ecology and Evolution) nie znalazł opublikowanych dowodów na to, że drzewa-matki celowo karmią swoje potomstwo.
