Wejdź do lasu
Wilec, ilustracja
ilustracja AI
Rośliny mocy

Wilec

Ipomoea tricolor, Ipomoea purpurea

Niebezpieczna
SkądRośnie w PolscePostaćlianaSubstancjeAlkaloidy ergolinowe

Nazwy ludowe: powój, wilec trójbarwny, wilec purpurowy, Heavenly Blue, ololiuqui (u Azteków), morning glory

Jak wygląda

Jednoroczne pnącze owijające się wokół podpór, osiągające kilka metrów. Liście sercowate, kwiaty duże, lejkowate, w odmianie Heavenly Blue niebieskie z białym gardłem, u wilca purpurowego fioletowe lub różowe; kwitną od rana i więdną po południu. Nasiona czarne lub brązowe, kanciaste, w kulistych torebkach.

Skąd pochodzi

Ameryka Środkowa i Meksyk. W Polsce bardzo popularna jednoroczna roślina ozdobna balkonów, płotów i altan; nie zimuje i dziczeje sporadycznie.

Historia

Aztekowie i Zapotekowie używali nasion powojowatych (ololiuqui z Turbina corymbosa i tlitliltzin z Ipomoea tricolor) w rytuałach wróżbiarskich i uzdrowicielskich. Po podboju Meksyku w 1521 roku hiszpańscy kronikarze opisywali te obrzędy, a Inkwizycja je zwalczała. W 1960 roku Albert Hofmann zidentyfikował w nasionach ergoliny bliskie LSD, co było zaskoczeniem, bo podobne alkaloidy znano dotąd tylko z grzybów. Później okazało się, że wytwarza je grzyb symbiotyczny Periglandula żyjący w roślinie.

Legenda i prawda

W internecie powtarza się, że nasiona ze sklepów ogrodniczych są celowo pokrywane trucizną (np. rtęcią), by zniechęcić do nadużyć. Nasiona bywają zaprawiane środkami grzybobójczymi i barwnikami, ale tezy o celowym zatruwaniu metylortęcią nie potwierdzają rzetelne źródła; same nasiona i tak wywołują silne nudności i wymioty.

Substancje

Alkaloidy ergolinowe: ergina (LSA, amid kwasu lizergowego), izoergina, lizergol, chanoklawina, elimoklawina; glikozydy żywiczne o działaniu przeczyszczającym.

Jak działa

Ergina działa na receptory serotoninowe podobnie jak LSD, ale znacznie słabiej i z wyraźniejszą sedacją. Typowe są senność, apatia, zmiany percepcji, a przede wszystkim mdłości, wymioty, biegunka i skurcze naczyń.

Z czym bywa mylona

Prawo w Polsce

Ozdobne wilce i ich nasiona są w Polsce w legalnym obrocie, ale wyodrębniona ergina i preparaty do odurzania mogą zostać uznane za środki zastępcze lub substancje kontrolowane, a pokrewny powój hawajski (Argyreia nervosa) wpisano do wykazu w 2009 r.

Ciekawostka

Hofmann, odkrywca LSD, był też tym, który zidentyfikował jego „kuzynów” w nasionach meksykańskiego powoju – zamykając koło między europejskim sporyszem a obrzędami Azteków.

Otwórz w Pracowni alchemikazbliżenia, podobne rośliny, źródła

Najczęstsze pytania

Jak działa wilec?

Ergina działa na receptory serotoninowe podobnie jak LSD, ale znacznie słabiej i z wyraźniejszą sedacją. Typowe są senność, apatia, zmiany percepcji, a przede wszystkim mdłości, wymioty, biegunka i skurcze naczyń.

Jakie zagrożenia niesie wilec?

Niebezpieczna. Nasiona zawierają różne alkaloidy sporyszowe, w tym obkurczające naczynia, co grozi bólem, drętwieniem kończyn i u kobiet w ciąży poronieniem. Opisywano ostre psychozy, lęk, kołatanie serca, a także pojedyncze przypadki samobójstw w stanie zatrucia. Zawartość alkaloidów w nasionach jest bardzo zmienna, a chemiczne zaprawy na nasionach siewnych dodatkowo szkodzą. Niebezpieczne jest łączenie z lekami serotoninergicznymi i obkurczającymi naczynia.

Wilec a prawo w Polsce: co wolno?

Ozdobne wilce i ich nasiona są w Polsce w legalnym obrocie, ale wyodrębniona ergina i preparaty do odurzania mogą zostać uznane za środki zastępcze lub substancje kontrolowane, a pokrewny powój hawajski (Argyreia nervosa) wpisano do wykazu w 2009 r.

Źródła