
Werbena pospolita
Verbena officinalis
Nazwy ludowe: werbena, żelaźniak, ziele krzyżowe, łzy Izydy
Jak wygląda
Bylina wysoka na 30–80 cm, o sztywnych, czterokanciastych, rozgałęzionych łodygach. Liście są naprzeciwległe i głęboko wcinane. Drobne, bladoliliowe kwiaty siedzą na długich, cienkich kłosach. To niepozorna roślina, łatwo ją przeoczyć.
Skąd pochodzi
Europa, Azja i Afryka Północna. W Polsce rośnie przy drogach, płotach i na wiejskich przydrożach, głównie w cieplejszych regionach, i staje się coraz rzadsza.
Historia
Rzymianie nazywali ją herba sacra, czyli świętym zielem, i gałązkami werbeny oczyszczali ołtarze. Pliniusz Starszy pisał, że druidzi galijscy zbierali ją ze szczególnym rytuałem, w porze, gdy nie świeciło ani słońce, ani księżyc, i wierzyli, że spełnia życzenia i leczy wszystkie choroby. W średniowieczu była jednocześnie ziołem czarownic i ziołem, które przed nimi chroniło.
Legenda i prawda
Chrześcijańska legenda mówi, że werbena tamowała krew z ran Chrystusa na Golgocie, stąd ludowa nazwa ziele krzyżowe. Magicznej mocy nikt nie wykazał; to zioło lecznicze o łagodnym działaniu.
Substancje
Glikozydy irydoidowe (werbenalina, hastatozyd), werbaskozyd, flawonoidy i garbniki.
Jak działa
Tradycyjnie stosowana przy przeziębieniu, kaszlu i bólu gardła oraz jako łagodny środek uspokajający. Dowody pochodzą głównie z badań laboratoryjnych i na zwierzętach.
Z czym bywa mylona
- werbena cytrynowa (Aloysia citrodora)
- werbena ogrodowa (Verbena × hybrida)
Prawo w Polsce
Werbena pospolita nie podlega w Polsce żadnym ograniczeniom, a ziele można kupić w sklepach zielarskich.
Ciekawostka
Francuska „verveine” to dziś zwykle herbatka z werbeny cytrynowej, a nie z prawdziwej werbeny druidów.
Najczęstsze pytania
Jak działa werbena pospolita?
Tradycyjnie stosowana przy przeziębieniu, kaszlu i bólu gardła oraz jako łagodny środek uspokajający. Dowody pochodzą głównie z badań laboratoryjnych i na zwierzętach.
Jakie zagrożenia niesie werbena pospolita?
Łagodna. W małych ilościach uchodzi za bezpieczną, ale nie powinny jej pić kobiety w ciąży, bo werbenalina w badaniach na zwierzętach pobudzała skurcze macicy. Nie myl jej z werbeną cytrynową, z której robi się herbatki smakowe.
Werbena pospolita a prawo w Polsce: co wolno?
Werbena pospolita nie podlega w Polsce żadnym ograniczeniom, a ziele można kupić w sklepach zielarskich.