Wejdź do lasu
Tytoń bakun, ilustracja
ilustracja AI
Rośliny mocy

Tytoń bakun

Nicotiana rustica

Uzależnia
SkądAndy Ameryki PołudniowejPostaćroślinaSubstancjeNikotyna (w stężeniu wielokrotnie…

Nazwy ludowe: mapacho, machorka, tytoń szamański, Aztec tobacco

Jak wygląda

Roślina jednoroczna z rodziny psiankowatych, niższa i krępsza od tytoniu szlachetnego, o wysokości ok. 0,5–1,5 m. Ma szerokie, jajowate, lepkie od gruczołków liście i zielonkawożółte, rurkowate kwiaty. Cała roślina jest pokryta lepkimi włoskami.

Skąd pochodzi

Andy Ameryki Południowej (Peru, Boliwia, Ekwador); od tysięcy lat uprawiany w obu Amerykach. Dawniej uprawiany także w Europie Wschodniej, w tym w Polsce i Rosji jako tani tytoń „machorka”.

Historia

Mapacho to święta roślina Amazonii, nazywana „rośliną-nauczycielem”: peruwiańscy curanderos wydmuchują jego dym, by oczyszczać ludzi i przestrzeń, chronić ceremonie i „karmić” duchy, a sproszkowany tytoń jest głównym składnikiem tabaki rapé wdmuchiwanej do nosa. W Ameryce Północnej był pierwszym tytoniem uprawianym przez rdzennych mieszkańców wschodniego wybrzeża i używanym w świętych fajkach. To właśnie N. rustica przywieźli pierwsi koloniści do Europy, zanim wyparł go łagodniejszy tytoń szlachetny. W Rosji i Polsce machorka była popularnym tytoniem żołnierzy i chłopów.

Legenda i prawda

Mit: „mapacho to czysty, święty tytoń, więc nie szkodzi i nie uzależnia”. Zawiera wielokrotnie więcej nikotyny niż zwykły tytoń (liście do kilku procent), więc uzależnia i może łatwo wywołać zatrucie nikotyną, a jego dym zawiera te same rakotwórcze związki co dym papierosowy.

Substancje

Nikotyna (w stężeniu wielokrotnie wyższym niż w N. tabacum), nornikotyna, anabazyna; beta-karboliny harman i norharman.

Jak działa

Nikotyna pobudza receptory nikotynowe, dając szybkie pobudzenie, a przy dużej ekspozycji zawroty głowy, nudności i stan zbliżony do transu wykorzystywany w praktykach szamańskich. Działa niemal natychmiast po wdychaniu dymu lub tabaki.

Z czym bywa mylona

Prawo w Polsce

Mapacho jest w Polsce legalny jako wyrób tytoniowy i podlega przepisom ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu (m.in. zakaz sprzedaży nieletnim, akcyza).

Ciekawostka

Słowo „machorka” na określenie taniego, mocnego tytoniu pochodzi właśnie od uprawy N. rustica w Europie Wschodniej.

Otwórz w Pracowni alchemikazbliżenia, podobne rośliny, źródła

Najczęstsze pytania

Jak działa tytoń bakun?

Nikotyna pobudza receptory nikotynowe, dając szybkie pobudzenie, a przy dużej ekspozycji zawroty głowy, nudności i stan zbliżony do transu wykorzystywany w praktykach szamańskich. Działa niemal natychmiast po wdychaniu dymu lub tabaki.

Jakie zagrożenia niesie tytoń bakun?

Uzależnia. Wysoka zawartość nikotyny grozi ostrym zatruciem: nudności, wymioty, ślinotok, kołatanie serca, drgawki, a w ciężkich przypadkach porażenie oddechowe – szczególnie przy połknięciu lub piciu naparów tytoniowych i u dzieci. Bardzo silnie uzależnia. Przewlekły kontakt z dymem i tabaką zwiększa ryzyko nowotworów, chorób serca i płuc. Zbieracze liści mogą doznać „choroby zielonego tytoniu” (zatrucie przez skórę).

Tytoń bakun a prawo w Polsce: co wolno?

Mapacho jest w Polsce legalny jako wyrób tytoniowy i podlega przepisom ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu (m.in. zakaz sprzedaży nieletnim, akcyza).

Źródła