Wejdź do lasu
Tojad mocny, ilustracja
ilustracja AI
Rośliny mocy

Tojad mocny

Aconitum firmum (syn. A. napellus subsp. firmum)

Trucizna
SkądRośnie w PolscePostaćroślinaSubstancjeAkonityna i pokrewne alkaloidy…

Nazwy ludowe: mordownik, wilcza trutka, hełm Jowisza, kapturnik, wolfsbane

Jak wygląda

Okazała bylina do około 1,5 m z dłoniasto, głęboko podzielonymi, ciemnozielonymi liśćmi. Ciemnoniebieskie lub granatowofioletowe kwiaty zebrane w gęste grono mają charakterystyczny górny płatek w kształcie hełmu lub kaptura. Pod ziemią ma bulwiaste, rzepowate korzenie.

Skąd pochodzi

Góry Europy Środkowej. W Polsce w Sudetach i Karpatach (Tatry, Babia Góra, Pilsko, Beskidy), w ziołoroślach, nad potokami i na wilgotnych halach; jako roślina ozdobna (tojady ogrodowe) sadzony także na nizinach.

Historia

Tojad od starożytności był trucizną: Grecy wierzyli, że wyrósł ze śliny Cerbera wyciągniętego przez Heraklesa z Hadesu, a w Europie zatruwano nim przynęty na wilki, stąd angielskie wolfsbane. Rzymianie zakazali jego uprawy, a w średniowieczu przypisywano mu związek z czarami i wilkołakami. Współcześnie popkultura spopularyzowała go jako „wywar tojadowy” z cyklu o Harrym Potterze. W XXI wieku zdarzały się w Europie zabójstwa i zatrucia tojadem.

Legenda i prawda

Legenda mówi, że tojad chroni przed wilkołakami albo je zdradza. To czysty folklor; realne jest natomiast to, że akonityna może wchłaniać się przez skórę, więc zrywanie rośliny gołymi rękami bywa niebezpieczne.

Substancje

Akonityna i pokrewne alkaloidy diterpenowe (mezakonityna, hypakonityna); najwięcej w bulwach korzeniowych.

Jak działa

Akonityna otwiera kanały sodowe w nerwach i mięśniu sercowym. Początkowo daje mrowienie i drętwienie ust i skóry, potem nudności, osłabienie, zaburzenia rytmu serca. Nie ma działania psychoaktywnego w sensie rekreacyjnym.

Z czym bywa mylona

Prawo w Polsce

Gatunek objęty w Polsce ścisłą ochroną gatunkową (nie wolno go zrywać ani wykopywać); nie dotyczy go ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii.

Ciekawostka

Akonityna była jedną z pierwszych trucizn, które próbowano wykrywać metodami chemii sądowej; w Polsce tojad do dziś trafia na listy sanepidu jako roślina, której nie wolno sadzić tam, gdzie bawią się dzieci.

Otwórz w Pracowni alchemikazbliżenia, podobne rośliny, źródła

Najczęstsze pytania

Jak działa tojad mocny?

Akonityna otwiera kanały sodowe w nerwach i mięśniu sercowym. Początkowo daje mrowienie i drętwienie ust i skóry, potem nudności, osłabienie, zaburzenia rytmu serca. Nie ma działania psychoaktywnego w sensie rekreacyjnym.

Jakie zagrożenia niesie tojad mocny?

Trucizna. Uważany za jedną z najbardziej trujących roślin Polski: już miligramowe ilości akonityny mogą zabić, a trucizna przenika przez skórę. Śmierć następuje przez groźne arytmie serca lub porażenie mięśni oddechowych. Nie ma swoistej odtrutki; konieczna natychmiastowa pomoc (112) i monitorowanie serca.

Tojad mocny a prawo w Polsce: co wolno?

Gatunek objęty w Polsce ścisłą ochroną gatunkową (nie wolno go zrywać ani wykopywać); nie dotyczy go ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii.

Źródła