
Yopo i virola
Anadenanthera peregrina, Anadenanthera colubrina, Virola spp. (m.in. Virola theiodora)
Nazwy ludowe: yopo, cohoba, vilca, cebil, epená, yakee, parica
Jak wygląda
Anadenanthera to drzewa z rodziny bobowatych o wysokości do 20 m, z drobno, podwójnie pierzastymi liśćmi, kulistymi, kremowobiałymi kwiatostanami i płaskimi, brązowymi strąkami z cienkimi, okrągłymi nasionami. Virola to drzewa z rodziny muszkatołowcowatych o czerwonawej żywicy wyciekającej z kory, podłużnych liściach i drobnych żółtych kwiatach.
Skąd pochodzi
Anadenanthera peregrina – sawanny i lasy Wenezueli, Kolumbii, Brazylii i Karaibów; A. colubrina (vilca, cebil) – Argentyna, Boliwia, Peru. Virola – lasy deszczowe Amazonii.
Historia
Sproszkowane nasiona Anadenanthera są wdmuchiwane do nosa przez szamanów ludów Orinoko (np. Yanomami, Piaroa) jako yopo, a na Karaibach Taínowie używali tabaki cohoba – opisał to już w 1496 r. mnich Ramón Pané towarzyszący Kolumbowi. Najstarsze ślady użycia nasion vilca z fajkami w północno-zachodniej Argentynie mają ok. 4000 lat, a w Andach znaleziono rzeźbione tacki i rurki do tabaki. Yanomami przygotowują też tabakę epená z żywicy drzew Virola, używaną przez szamanów do kontaktu z duchami hekura.
Legenda i prawda
Mit: „ropucha Bufo to jedyne naturalne źródło bufoteniny”. Bufotenina, nazwana tak od ropuch, występuje obficie właśnie w nasionach Anadenanthera, a przez długi czas jej działanie psychoaktywne u ludzi było przedmiotem sporów.
Substancje
Anadenanthera: bufotenina (główna), DMT, 5-MeO-DMT. Virola: 5-MeO-DMT, DMT, beta-karboliny.
Jak działa
Tryptaminy pobudzają receptory serotoninowe, wywołując po wciągnięciu do nosa bardzo szybkie, krótkie i gwałtowne stany zmienionej świadomości, z intensywnymi wrażeniami wzrokowymi. Często towarzyszą im ból i pieczenie nosa, łzawienie, nudności, wymioty i zaczerwienienie twarzy.
Z czym bywa mylona
- inne akacje i mimozy o pierzastych liściach
- muszkatołowiec (Myristica) – krewny virola
Prawo w Polsce
DMT, 5-MeO-DMT i bufotenina są w Polsce substancjami kontrolowanymi (DMT – najsurowsza grupa I-P), więc tabaki je zawierające są nielegalne.
Ciekawostka
Opis tabaki cohoba sporządzony przez Ramóna Pané w 1496 r. jest jednym z pierwszych europejskich opisów rytualnego użycia roślin psychoaktywnych w Nowym Świecie.
Najczęstsze pytania
Jak działa yopo i virola?
Tryptaminy pobudzają receptory serotoninowe, wywołując po wciągnięciu do nosa bardzo szybkie, krótkie i gwałtowne stany zmienionej świadomości, z intensywnymi wrażeniami wzrokowymi. Często towarzyszą im ból i pieczenie nosa, łzawienie, nudności, wymioty i zaczerwienienie twarzy.
Jakie zagrożenia niesie yopo i virola?
Niebezpieczna. Bufotenina i 5-MeO-DMT wywołują silne skutki sercowo-naczyniowe (wzrost ciśnienia, przyspieszenie tętna, zaburzenia rytmu) i mogą prowadzić do utraty kontroli nad ciałem, urazów i zachłyśnięcia. 5-MeO-DMT w połączeniu z inhibitorami MAO jest szczególnie niebezpieczne – opisano zgony. Możliwe są ostre reakcje psychotyczne. Nasiona i żywice z nieznanego źródła mają nieprzewidywalny skład.
Yopo i virola a prawo w Polsce: co wolno?
DMT, 5-MeO-DMT i bufotenina są w Polsce substancjami kontrolowanymi (DMT – najsurowsza grupa I-P), więc tabaki je zawierające są nielegalne.